Rozmiar czcionki: 

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Reklama
Start Rodzina Bezpieczne dziecko Specyfika fizjologii dziecka i noworodka czyli czego nie musimy się obawiać, na co zwrócić uwagę.

Specyfika fizjologii dziecka i noworodka czyli czego nie musimy się obawiać, na co zwrócić uwagę.

 

DzieckoGdy zdarzy się wypadek nie ma czasu na wertowanie podręczników, przypominanie sobie własnych notatek czy schematów. Każdy przypadkowy świadek zdarzenia powinien wiedzieć, w jaki sposób szybko ocenić stan poszkodowanych oraz w miarę możliwości zaproponować postępowanie, które zwiększy do maksimum ich szanse przeżycia. Szybkie i skuteczne udzielanie pierwszej pomocy jest szczególnie ważne, kiedy osobą poszkodowaną jest dziecko.

Nie wszyscy zdajemy sobie sprawę z faktu jak złożonym organizmem jest człowiek. Każdego z nas możemy porównać do systemu, który do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje kilku zależnych od siebie układów, ściśle współpracujących ze sobą. Trzy najważniejsze z nich odpowiadają przede wszystkim za podtrzymanie prawidłowego krążenia krwi i oddychania. Nie było to możliwe bez sprawnego "zarządzania". Funkcję menadżera spełnia w tym wypadku mózg i centralny układ nerwowy. Całość współpracy trzech układów: oddechowego, krążenia i nerwowego nazywamy "triadą przeżycia".

Już przedszkolaki uczą się, że człowiekowi do życia potrzebny jest tlen z powietrza, którym oddychamy. Układ oddechowy umożliwia pobieranie tlenu do płuc. Musimy jednak pamiętać, że gdyby nie serce oraz naczynia krwionośne nie było z tego swoistego "paliwa" żadnego pożytku. To dzięki układowi krążenia tlen może dotrzeć do każdej żywej komórki naszego organizmu. Jednocześnie fizjologicznym organem regulującym te procesy jest centralny układ nerwowy. Jako niewątpliwie najbardziej złożony organ, mózg jest również najbardziej wrażliwy na niedobór tlenu. Już po kilku  minutach bez dostawy tlenu komórki mózgu zaczynają nieodwracalnie się zmieniać, a następnie obumierają. W pierwszej pomocy bardzo ważnym terminem są tzw. "statystyczne 4 minuty". Według definicji jest to okres czasu po nagłym zatrzymaniu krążenia do momentu wystąpienia pierwszych nieodwracalnych uszkodzeń w mózgu. W sytuacjach kiedy poszkodowanym jest dziecko przyjmuje się, że ten czas jest zdecydowanie krótszy, dlatego udzielając pierwszej pomocy nie możemy pozwolić sobie na wątpliwości.

Jednocześnie wszyscy rodzice i opiekunowie powinni zdawać sobie sprawę, że w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa występuje wiele różnic fizjologicznych w porównaniu z dorosłym człowiekiem. Wiele objawów, które u osób starszych są zaliczane do niepokojących, nie stanowi żadnego zagrożenia, lub jest wręcz normalnym procesem u niemowlaka. Jak zatem odpowiedzieć sobie na pytanie czego nie musimy się obawiać, a na co zwrócić uwagę? Na dobry początek warto przeczytać ten artykuł do końca.

Okres niemowlęcy obejmuje pierwsze 12 miesięcy życia dziecka, wśród których wyodrębniamy pierwszy miesiąc życia jako stadium noworodka. W znacznym uproszczeniu jest to czas, w którym organizm dziecka stopniowo przygotowuje się do samodzielnego życia i prawidłowego funkcjonowania. Przeciętny noworodek ma długość ok. 50cm, waży w granicach 2800-3500g. Układ kostny nie jest jeszcze ukształtowany, kości są słabe, gdyż zawierają niewielkie ilości soli mineralnych. Dopiero ich stopniowy rozwój umożliwia pod koniec pierwszego roku życia naukę stania i chodzenia. Warto przypomnieć, że nie należy przyspieszać tego procesu. Współpracujące z kośćcem mięśnie także nie są w pełni rozwinięte i przystosowane do swojej roli. Na uwagę zasługują dwie cechy charakteryzujące postawę leżącego noworodka. Pierwszą z nich jest asymetria, drugą natomiast tendencja do przewagi mięśni zginaczy i wzmożone napięcie mięśniowe. Kolejną zupełnie normalną kwestią jest fakt, że przez większą część doby (nawet 15 - 16 godzin) noworodek śpi, a przez resztę czasu czuwa.

Oceniając stan podstawowych funkcji życiowych noworodka warto zwrócić uwagę na różnicę w funkcjonowaniu układów, które stanowią triadę przeżycia. W układzie oddechowym istotną odrębność stanowi liczba oddechów, która u noworodków jest bardzo duża (nawet 38-42 oddechów na minutę). Częstość ta zmniejsza się naturalnie z wiekiem i tak odpowiednio w pierwszym roku życia wynosi już tylko ok. 23/min, dziecko pięcioletnie oddycha około 20 razy na minutę, podczas gdy przeciętny nastolatek potrzebuje niespełna 15 oddechów na minutę. Obserwując noworodka zwraca uwagę także określany jako brzuszny sposób oddychania. Zupełnie normalne są także głośne szmery płucne, które u starszych dzieci mogą sugerować różne infekcje zapalne.

Również układ krążenia potrzebuje czasu, aby przystosować się do pełnienia wszystkich swoich funkcji. Akcja serca u noworodka wynosi średnio 120-160 uderzeń na minutę na minutę. Nie jest to żadną anomalią pomimo iż taki stan u osoby dorosłej zwany tachykardią wymaga kontaktu z lekarzem i podania odpowiednich leków. Podobnie jak w przypadku oddychania serce wraz z rozwojem dziecka stopniowo zwalnia. Pod koniec okresu niemowlęcego uderza z częstością ok. 80-160/min, a u dziecka pięcioletniego już tylko w granicach 80-120/min. Fizjologiczna akcja serca u nastolatka waha się w granicach 60 - 90 uderzeń na minutę. Próbując zmierzyć ciśnienie tętnicze krwi należy pamiętać, że u noworodka może być ono dość niskie w granicach wartości 80/40, podczas gdy po okresie dojrzewania wynosi ono średnio ok. 120/80.

Opisując funkcjonowanie układu krążenia nie sposób pominąć rozmaitych szmerów nad sercem, które może wysłuchać lekarz podczas wizyt kontrolnych. W takiej sytuacji nie można oczywiście wykluczyć choroby czy wady rozwojowej, ale należy pamiętać, że wiele szmerów jest fizjologicznych. Wynikają one przede wszystkim z tego, że noworodki posiadają nie do końca wykształcone niektóre struktury w sercu. Obserwujemy także tzw. szmery niewinne określane także jako rozwojowe, a związane bezpośrednio z przejściową dysharmonią w rozwoju np. w okresie dojrzewania w wyniku intensywnego wzrastania.

Innymi odrębnościami występującymi u noworodków, o których warto pamiętać są m.in.: fizjologiczna żółtaczka spowodowana rozpad hemoglobiny płodowej, rumień stanowiący przejściową nadwrażliwość na czynniki otoczenia, jak również charakterystyczne odruchy - ssania czy szukania. Naszego niepokoju nie powinna wzbudzać dość obfita tkanka tłuszczowa, duży brzuch, wysokie napięcie mięśniowe czy nawet płaskostopie, które do trzeciego roku życia może być fizjologiczne. U noworodka ponadto możemy zaobserwować czasami przejściowy spadek masy ciała, zaburzenia termoregulacji, początkowo obniżoną odporność, zmiany w parametrach krwi (wysoka liczba krwinek białych i czerwonych) czy także przejściową hipoglikemię.

Na co zatem zwrócić uwagę, aby nie przeoczyć niepokojących objawów czy rozpoczynającej się choroby? Naszą uwagę powinny wzbudzić przede wszystkim zmiany zachowania dziecka, przede wszystkim brak łaknienia, niechęć do jedzenia, nie przybieranie na wadze, osłabienie, apatia, bladość skóry. Kolejnym niebezpiecznym objawem, którego nie wolno lekceważyć jest gorączka. Podwyższona temperatura ciała może u małych dzieci powodować tzw. "drgawki gorączkowe". U noworodka występują ponadto częste wyprzenia, zmiany na skórze, zaczerwienienia w fałdach.. Świeża blizna po pępowinie stwarza możliwość zakażeń. W stanach niepokojących warto dotykać brzucha dziecka. Powiększenie po prawej stronie, które zwykle stanowi duża wątroba może również sugerować stany zapalne.

Podsumowując ocena stanu niemowląt i dzieci nie jest łatwa. Nawet doświadczony lekarz pediatra czy ratownik medyczny niejednokrotnie może mieć duże problemy z określeniem stanu najmłodszych pacjentów. Jednak z perspektywy rodziców, opiekunów - osób przebywających codziennie z dziećmi warto pamiętać o istotnych różnicach w fizjologii dzieci. Pozwoli to skutecznie rozpoznać stany zagrażające życiu, jak również uniknąć niepotrzebnej paniki, o którą przecież nie trudno, gdy chodzi o nasze dzieci.

 

lek. med. Maciej Walczak

MED-TEAM Szkolenia Medyczne

 

Więcej artykułów:

Film promujący numer 112

Bądź na bieżąco: Zapisz się na newsletter!Subskrybuj RSS!znamibezpiecznie na facebooku!znamibezpiecznie na youtube!

Szkolenie e-learning

busyLoading...

Partnerzy

Akademia Pierwszej Pomocy szkolenia Częstochowa

Sklep apteczki instrukcja pierwszej pomocy

STaC obsługa BHP Częstochowa

Europejska Karta Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego


Szkolenia z pierwszej pomocy  |   Obsługa i szkolenia BHP Częstochowa
kontakt