Rozmiar czcionki: 

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Szkolenia dla pracowników wysokościowych Częstochowa

Reklama
Start BHP BHP Pyły palne w obiektywie Dyrektywy Atex 137 - część II

Pyły palne w obiektywie Dyrektywy Atex 137 - część II

 
Spis treści
Pyły palne w obiektywie Dyrektywy Atex 137 - część II
Strona 2
Wszystkie strony

Wstęp.

Druga część artykułu poświęcona pyłom, dotyczyć będzie analizy źródeł zapłonu i potencjalnych skutków wybuchu. W połączeniu z zagadnieniami opisanymi w I części, całość złoży się na wszystkie elementy niezbędne dla wykonania oceny ryzyka wystąpienia wybuchu. W odróżnieniu od analiz prowadzonych dla gazów czy par cieczy palnych w przypadku wielu pyłów stosowanych w przemyśle, brak danych dotyczących właściwości fizyko chemicznych przysparza trudności w oszacowaniu scenariuszy powstania i rozwoju wybuchu. Karty charakterystyk, często nie podają kluczowych informacji takich jak: zakres rozdrobnienia, zakres wilgoci, maksymalne ciśnienie wybuchu pmax, wskaźnik wybuchowości Kst max, dolna granice wybuchowości DGW, minimalna temperatura obłoku i warstwy pyłu T CL i T 5mm,  minimalna energia zapłonu obłoku pyłu MIE,  ciepło spalania qsp. Pozyskanie danych w tym zakresie zmusza przedsiębiorców do wykonywania badań pyłów na własny koszt w certyfikowanych laboratoriach. Dopiero pełna gama szczeblowych informacji pozwoli na wykonanie oceny zagrożenia wybuchem oraz analizy ryzyka wystąpienia wybuchu na stanowiskach pracy.

Analiza potencjalnych źródeł zapłonu pyłów palnych.

Niezbędnym elementem wykonania analizy ryzyka będzie określenie możliwości powstania i efektywności działania potencjalnych źródeł zapłonu. Jak wiadomo, żaden materiał palny w tym pył w stężeniu wybuchowym, nie ulegnie zapłonowi jeśli nie pojawi się w tym samym miejscu i czasie odpowiednio silny bodziec energetyczny. W celu ustalenia potencjalnych źródeł zapłonu należy posłużyć się normą PN EN 1127-1 luty 2009 Atmosfery wybuchowe. Zapobieganie wybuchowi i ochrona przed wybuchem - Część 1 Pojęcia podstawowe i metodyka. Norma wymienia rodzaje źródeł zapłonu, które należy wziąć pod uwagę przy analizie zagrożenia wybuchem. W celu usystematyzowania sugeruje się umieszczenie wszystkich możliwych do wystąpienia źródeł w tabeli. Przykład tabela nr 1. Oprócz zidentyfikowania danego źródła zapłonu należy jednocześnie określić, czy jest ono efektywne (skuteczne), to znaczy, czy może zainicjować proces spalania danej mieszaniny. Przykładowo - każde użycie ognia otwartego lub iskra elektryczna wywołana uszkodzoną instalacją o napięciu 230 V wywoła zapłon praktycznie każdej mieszaniny wybuchowej, ale już wyładowanie elektrostatyczne o niewielkiej energii - nie. Należy pamiętać, że wartości minimalnej energii zapłonu dla mieszanin pyłowo powietrznych są nawet o 4 rzędy wielkości wyższe od wartości wyznaczanych dla mieszanin gazów i par cieczy palnych z powietrzem. Przykładowe dane na temat minimalnej energii zapłonu pyłów zawiera tabela 3.

Wartość minimalnej energii zapłonu jest parametrem, który pozwala na ocenę zagrożenia wybuchem pochodzącego od takich źródeł energii jak: iskry elektryczne, elektrostatyczne czy mechaniczne. W pozostałych przypadkach należy kierować się informacjami na temat temperatury źródła zapłonu czy mocy fal elektromagnetycznych w odniesieniu do temperatury zapłonu obłoku czy warstwy pyłu.

W kwestii identyfikowania potencjalnych źródeł zapłonu można posłużyć się wiedzą historyczną dotyczącą awarii przemysłowych, pożarów i wybuchów, które miały miejsce zarówno w analizowanym, jak i innych podobnych zakładach.

 

Lp.

Możliwe źródła zapłonu

Silosy

magazynowe

Instalacja

transportu pneumatycznego

Wnętrze

cyklonów

i filtrów

Występowanie/
Skuteczność

Występowanie/
Skuteczność

Występowanie/
Skuteczność

1

Gorące powierzchnie

Nie

Tak/Nie

Tak/Nie

2

Otwarty płomień, gorący gaz lub cząstki

Nie

Nie

Nie

3

Iskry mechaniczne

Nie

Tak/Tak

Tak/Tak

4

Urządzenia elektryczne

Tak/Tak

Tak/Tak

Tak/Tak

5

Prądy błądzące, ochrona katodowa

Nie

Nie

Nie

6

Elektryczność statyczna

Tak/Tak

Tak/Tak

Tak/Tak

7

Wyładowania atmosferyczne

Tak/Tak

Nie

Nie

8

Pole elektromagnetyczne RF 104-3x1012 Hz

Nie

 

Nie

Nie

 

9

Pole elektromagnetyczne

3x1011-3x1013 Hz

Nie

Nie

Tak/Nie

10

Promieniowanie jonizacyjne

Nie

Nie

Nie

11

Ultradźwięki

Nie

Nie

Nie

12

Adiabatyczne sprężanie
i fala uderzeniowa

Nie

Nie

Nie

13

Egzotermiczne reakcje
i samozapłon

Tak/Tak

Nie

Nie

Tabela nr 1. Przykładowe źródła zapłonu dla atmosfer wybuchowych mogących wystąpić na stanowiskach pracy.

Wskazanie potencjalnych źródeł zapłonu i ich efektywności jest pierwszym etapem działań. Największym problemem przy ocenianiu ryzyka wybuchu jest umiejętność przyporządkowania poszczególnym źródłom zapłonu określonego prawdopodobieństwa.
Należy określić czy dane źródła zapłonu mogą występować, ciągle, okazjonalnie, czy jedynie wyjątkowo. Natomiast w odniesieniu do stosowanych urządzeń i systemów ochronnych identyfikacja ta powinna być rozważana także w odniesieniu do:

  • źródeł zapłonu, które mogą występować podczas normalnego działania,
  • źródeł zapłonu, które mogą wystąpić jedynie w wyniku wadliwego działania,
  • źródeł zapłonu, które mogą wystąpić jedynie w wyniku rzadko występującego wadliwego działania.

Prawdopodobieństwo "P" wystąpienia źródła zapłonu dla potrzeb metody RISC SCORE określane jest według kryteriów podanych w tabeli 2.

Wartość

Opis

Szansa w %

10

bardzo prawdopodobne

50

(1  na  2)

6

całkiem możliwe

10

(1  na  10)

3

mało prawdopodobne ale możliwe

1

(1  na  100)

1

tylko sporadycznie możliwe

0,1

(1  na  1 000)

0,5

możliwe do pomyślenia

0,01

(1  na  10 000)

0,2

praktycznie niemożliwe

0,001

(1  na  100 000)

0,1

tylko teoretycznie możliwe

0,0001

(1  na  1 000 000)

Tabela nr 2.

 

W tabeli nr 3 podano przykładowe dane charakteryzujące temperatury zapłonu obłoku i warstwy pyłów palnych oraz ich minimalne energie zapłonu. Informacje te będą przydatne nie tylko przy określaniu efektywności potencjalnych źródeł zapłonu ale także przy doborze urządzeń elektrycznych w wykonaniu Ex.

Pył palny

Temperatura samozapłonu dla

Minimalna energia zapłonu

(obłok)

(mJ)

Dolna

granica wyb.

(obłok)

(g/m3)

Obłoku oC

Warstwy oC

Pył metaliczny

Aluminium do gruntowania

460 ÷ 900

550 ÷ 700

50 ÷ 120

45 ÷ 120

Opiłki aluminiowe

400 ÷ 900

600 ÷ 700

10 ÷ 100

40 ÷ 60

Proszek aluminiowy

490 ÷ 700

550 ÷ 800

15 ÷ 160

40 ÷ 140

Antymon

330

415

1900

420

Kadm

250

570

4000

-

Chrom elektrolityczny

400

580

40

230

Cyna

430

630

80

190

Pył metaliczny

480

430

80

20

Chemikalia

Wit. C (kwas askorbinowy)

280

460

60

70

Sadza

-

630

25

45

Węgiel bitumiczny

180

610

30

50

Węgiel (antracyt)

-

730

100

65

Węgiel drzewny

180

530

20

140

Siarka

220

190

15

35

Tworzywa sztuczne

Butadien (Styren)

-

480

20

25

Octan celulozy

-

420

15

40

Kopolimer styren.-akrylonitrowy

-

500

30

35

Karboksymetyloceluloza

310

460

140

60

Kopolimer maleinowy

styrenowo - anhydrytowy

490

470

20

30

Kopolimer styrenowo -butad.

-

440

35

25

Etyloceluloza

350

370

10

25

Szelak (żywica naturalna)

-

390

10

15

Metyloceluloza

340

360

-

30

Nylon (poliamid adypinowy

heksametylenu)

430

500

20

30

Polioctan winylu

-

550

160

40

Poliwęglan

-

710

25

25

Żywica poliestrowa (styren

-włókno szklane)

360

440

50

45

Polietylen

380

450

30

20

Poliformaldehyd

-

440

20

35

Polimetakrylan metylu

-

480

20

30

Polipropylen

-

420

30

20

Wiskoza (sztuczny jedwab)

250

520

240

55

Tabela 3. Przykładowe dane charakteryzujące temperatury zapłonu obłoku i warstwy pyłów palnych oraz ich minimalne energie zapłonu. źródło www.introl.pl

Określenie możliwych skutków wybuchu pyłów palnych.

Kolejnym parametrem niezbędnym przy analizie ryzyka będzie kalkulacja skutków. Dla uwiarygodnienia szacowanych zjawisk można wykonać obliczenia czy symulacje. Są to jednak bardzo skomplikowane analizy wymagające głębokiej wiedzy, danych fizykochemicznych oraz sporego doświadczenia. Obliczenia nie są bezwzględnie wymagane przez prawo, a jedynie ułatwiają interpretację możliwych scenariuszy rozwoju wybuchy. Jeżeli jednak dla sprecyzowania szacowanych skutków zdecydujemy się na wykonanie obliczeń, to skuteczne w tym zakresie będzie określenie potencjalnego nadciśnienia jakie może powstać w wyniku wybuchu. Do tego calu należy wykorzystać wzór przytoczony w załączniku do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563). Nie należy zapominać o uwzględnianiu strumienia ciepła towarzyszącemu wybuchowi oraz o odłamkowaniu. Wybuchy na stanowiskach pracy nie zawsze będą prowadzić do skutków katastroficznych. Podstawowe znaczenie będzie miała masa pyłu biorącego udział w reakcji spalania oraz sposób jego rozprzestrzeniania się. Przykładowo pozornie mały wybuch za pośrednictwem przewodów transportu pneumatycznego może przenosić się na znaczne odległości, potęgując swoją siłę i powodując niszczycielskie skutki.

Równie dobrze można wykorzystać dane historyczne z wybuchów które miały miejsce w podobnych do analizowanych okolicznościach. Tym niemniej należy pamiętać że nigdy nie ma dwóch takich samych zdarzeń, a każdy przypadek wymaga indywidualnego podejścia.

Wartość  pkt.

Strata

Straty ludzkie

100

poważna katastrofa

wiele ofiar śmiertelnych

40

katastrofa

kilka ofiar śmiertelnych

15

bardzo duża

ofiara śmiertelna

7

duża

ciężkie uszkodzenie ciała

3

średnia

absencja

1

mała

udzielenie pierwszej pomocy

 

Tabela nr 4. Potencjalne skutki "S" dla potrzeb metody RISC SCORE



 

Więcej artykułów:

Film promujący numer 112

Bądź na bieżąco: Zapisz się na newsletter!Subskrybuj RSS!znamibezpiecznie na facebooku!znamibezpiecznie na youtube!

Szkolenie e-learning

busyLoading...

Partnerzy

Czy wiesz, że...

Podstawą większości kremów nawilżających jest lanolina - wydzielina gruczołów łojowych owiec mimo, że jej skład do końca nie jest znany. Ostatnio udało się jednak wyprodukować lanolinę hipoalergiczną do pielęgnacji skóry suchej, która jest mniej szkodliwa.
 
Więcej …

Akademia Pierwszej Pomocy szkolenia Częstochowa

Sklep apteczki instrukcja pierwszej pomocy

STaC obsługa BHP Częstochowa

Europejska Karta Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego


Szkolenia z pierwszej pomocy  |   Obsługa i szkolenia BHP Częstochowa
kontakt