Rozmiar czcionki: 

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Szkolenia dla pracowników wysokościowych Częstochowa

Reklama
Start BHP BHP Wpływ technicznych systemów zabezpieczeń - atmosfera wybuchowa

Wpływ technicznych systemów zabezpieczeń - atmosfera wybuchowa

 
Spis treści
Wpływ technicznych systemów zabezpieczeń - atmosfera wybuchowa
Strona 2
Wszystkie strony

Wpływ technicznych systemów zabezpieczeń na poprawę bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których może wystąpić atmosfera wybuchowa.

Dotychczasowe rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 maja 2003 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których może wystąpić atmosfera wybuchowa (Dz. U. Nr 107, poz. 1004) weszło w życie w lipcu 2005 r. Wiele z przedsiębiorstw nie zdążyło jeszcze zapoznać się z jego treścią ze względu na brak właściwego egzekwowania prawa, a już doczekaliśmy się zmian. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 9 czerwca 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa

i higieny pracy pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których może wystąpić atmosfera wybuchowa. (Dz. U. Nr 121 poz. 836) wprowadza pewne uzupełnienia do stosowanych dotychczas zapisów.

 

Co nowego w zmienionych zapisach?

Najważniejszy zapis w zmienionym rozporządzeniu dotyczy - powinności stosowania przez pracodawcę środków technicznych i organizacyjnych tak, aby zapobiegać tworzeniu się atmosfery wybuchowej, a tam gdzie to jest niemożliwe dążenia do wyeliminowania źródeł zapłonu. Zastosowanie środków technicznych umożliwia niemalże całkowite ograniczenie tworzenia się atmosfer wybuchowych oraz zmniejsza prawdopodobieństwo pojawienia się źródeł zapłonu. Przytoczenie tak ważnego zapisu w zmienionym rozporządzeniu skłania do refleksji, dlaczego tyle uwagi przywiązuje się do technicznych środków zabezpieczeń. Celem artykułu, będzie zatem szczegółowe wyjaśnienie zasadności ich stosowania.

Techniczne środki zabezpieczeń, należy stosować wspólnie z podjęciem odpowiednich środków organizacyjnych zabezpieczających przed powstawaniem atmosfer wybuchowych. Należy pamiętać
o tym, że należy równolegle stosować obie formy zabezpieczeń. Spośród technicznych metod zapobiegania przed możliwością tworzenia się atmosfer wybuchowych do najważniejszych należy zaliczyć:

 

Ograniczenie stężeń.

W pewnych okolicznościach związanych z parametrami procesowymi linii technologicznych oraz warunkami otoczenia, istnieje możliwość utrzymania stężeń mieszanin wybuchowych poza ich granicami wybuchowości.

W przypadku przestrzeni, w których stosowane są pyły palne, znacznie trudniejszym jest zapobieganie tworzeniu się mieszanin wybuchowych poprzez ograniczenie ich stężenia. Nawet, jeśli stężenia pyłów w powietrzu zawierają się poniżej wartości DGW, to w pewnych okolicznościach mogą one osiadać, tworząc warstwy. Następnie warstwy nagromadzonego pyłu w wyniku nieznacznego ruchu powietrza mogą zostać podniesione, stwarzając tym samym ryzyko powstania atmosfery wybuchowej.

Uwaga: W większości procesów technologicznych, w których przetwarzane są pyły palne, cząsteczki pyłu odseparowywane są w filtrach, gdzie zbierają się tworząc warstwy, które na etapie oceny ryzyka zagrożenia wybuchem należy szczególnie wziąć pod uwagę, jako potencjalny czynnik pożarowy
i wybuchowy.

 

Zapobieganie i ograniczanie powstawania atmosfer wybuchowych wokół instalacji.

Należy zapobiegać formowaniu się niebezpiecznych atmosfer wybuchowych wokół instalacji, tak skutecznie jak to jest tylko możliwe. W tym celu należy na przykład osłonić instalację, w taki sposób, aby każda jej część została zabezpieczona przed rozszczelnieniem. Wymaga to zapewnienia przez pracodawcę stałej kontroli i konserwacji stosowanych urządzeń i aparatów procesowych.

Jeżeli nie można zapobiegać uwolnieniu się substancji palnych, to często tworzenie się atmosfer wybuchowych można wyeliminować poprzez zastosowanie odpowiedniej, spełniającej określone wymagania wentylacji. Podczas obliczania efektywności wentylacji należy wziąć pod uwagę następujące czynniki:

Gazy i pary cieczy palnych - aby zaprojektować system wentylacyjny, należy ustalić m.in. maksymalną ilość gazów lub par cieczy, która może się uwolnić, (moc źródła) oraz znać lokalizację źródła wypływu, jak również warunki dyspersji.

Pyły palne - wentylacja zapewniać będzie odpowiednią ochronę w momencie, gdy pył jest wydmuchiwany u źródła a niebezpieczne cząstki zostaną odpowiednio zabezpieczone.

 

wentylacja

Rysunek 1. Skuteczna wentylacja pozwala na eliminowanie stężeń wybuchowych poprzez odpowiednią ilość wymian powietrza w jednostce czasu[1].

 

Inertyzacja.

Niebezpieczna atmosfera wybuchowa może zostać wyeliminowana poprzez rozcieńczenie materiału palnego lub tlenu z otocznia wewnątrz instalacji za pomocą nie reaktywnych chemicznie substancji gazowych. Aby zaprojektować tego rodzaju system zabezpieczeń, niezbędna jest wiedza
o wartościach stężeń tlenu, przy których nie dochodzi do zjawiska spalania. Określane jest to na drodze eksperymentalnej. Maksymalne dopuszczalne stężenie tlenu uzyskuje się po odjęciu wartości stanowiącej margines bezpieczeństwa od granicznego stężenia tlenu.

Przykład.

Używane gazy inertyzujące to azot, dwutlenek węgla, gazy szlachetne, gazy spalinowe oraz para wodna. Z kolei pyły inertyzujące zawierają siarczan wapnia, fosforan amonu, pył kamienny. Przy wyborze substancji inertyzującej ważnym jest fakt, aby nie reagowała ona z paliwem (np. aluminium może reagować z CO2).

 

Czujniki gazu.

Stężenia mieszanin substancji palnych z powietrzem wokół instalacji można monitorować za pomocą czujników gazów. Projektując system detekcji należy wziąć pod uwagę:

  • rodzaje substancji, lokalizację źródeł wypływu oraz ich maksymalną moc, jak również znajomość warunków dyspersji,
  • parametry eksploatacyjne urządzeń wpływające szczególnie na czas alarmowania, poziom alarmu, wrażliwość na alarmy fałszywe,
  • fakt, że wadliwe działanie poszczególnych elementów systemów alarmowych nie może powodować powstania sytuacji niebezpiecznych (niezawodność),
  • ilość i lokalizacje punktów pomiaru dobranych tak, aby potencjalna atmosfera wybuchowa mogła zostać szybko wykryta,
  • znajomość kubatury (strefy bezpośredniej) zagrożonej wystąpieniem atmosfery wybuchowej, do czasu uruchomienia technicznych systemów zabezpieczeń - unikanie w tych przestrzeniach możliwości pojawienia się jakichkolwiek źródeł zapłonu,
  • sterowanie systemami zabezpieczeń.

Czujniki gazu używane w przestrzeniach zagrożonych wybuchem muszą posiadać wymagane dopuszczenia oraz być odpowiednio oznaczone jako bezpieczne elektrycznie, zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 22 grudnia 2005 w sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem (Dz. U. Nr 263 poz. 2203).

Uwaga: Czujniki gazu stosowane jako urządzenia kontrolne oraz umożliwiające unikanie potencjalnych źródeł zapłonu (np. poprzez wyłączenie nieodpornego wybuchowo elementu urządzenia pracującego w obecności atmosfery wybuchowej), muszą być regularnie sprawdzane i kalibrowane, w celu zapewnienia ich przydatności. W tym zakresie należy spełnić wszystkie wymagania zawarte w przepisach przytoczonego wyżej rozporządzenia.

 

Zastosowanie Inżynierii Kontroli Procesu.

Omówione dotychczas systemy ochrony przed wybuchem mogą być sterowane, monitorowane lub uruchamiane przez urządzenia bezpieczeństwa oraz urządzenia regulacyjne, zwane dalej jako inżynieria kontroli procesu. Urządzenia PCE[2] mogą być stosowane w celu zapobiegania pojawieniu się niebezpiecznych atmosfer wybuchowych, potencjalnych źródeł zapłonu lub do łagodzenia skutków wybuchu.

Potencjalne źródła zapłonu takie jak gorące powierzchnie mogą być monitorowane i kontrolowane za pomocą urządzeń PCE. Istnieje również możliwość wyeliminowania źródeł zapłonu w momencie pojawienia się niebezpiecznej atmosfery wybuchowej. Na przykład urządzenia i sprzęt elektryczny bez wykonania przeciwwybuchowego zostaną wyłączone przez urządzenia PCE w chwili włączenia się alarmu gazowego, co tym samym wyeliminuje potencjalne źródła zapłonu. Stosowanie urządzeń PCE może także eliminować pojawienie się lub redukować wielkość stref zagrożenia wybuchem. Dobór i instalacja tych urządzeń zależy przede wszystkim od prawdopodobieństwa pojawienia się atmosfery wybuchowej oraz efektywnych źródeł zapłonu. Niezawodność urządzeń PCE w połączeniu z technicznymi systemami ochrony przed wybuchem oraz podjętymi środkami organizacyjnymi musi zapewniać, ograniczenie ryzyka wystąpienia wybuchu do poziomu akceptowalnego w warunkach wszystkich operacji procesowych.

Przykład:

Proces przesyłania medium odbywa się przy zastosowaniu urządzeń łożyskowanych w obrębie strefy 1. W trakcie normalnych operacji temperatura łożysk nie przekracza temperatury zapłonu mieszaniny gazowo-powietrznej. W przypadku awarii, np. na skutek utraty smarowania, temperatura łożyska może osiągnąć temperaturę zapłonu, jeśli nie zastosuje się odpowiednich systemów zabezpieczeń. W tym przypadku należy zastosować stały monitoring temperatury łożysk. W przypadku przekroczenia wartości dopuszczalnej temperatury instalacja powinna być natychmiast wyłączona.

Wymagany stopień niezawodności urządzeń PCE na instalacji zależy od oceny ryzyka wybuchu. Niezawodność bezpiecznego działania urządzeń PCE i ich elementów składowych osiągana jest za pomocą unikania i kontroli błędów, przy uwzględnieniu wszelkich warunków operacyjnych oraz zaplanowanych czynności konstrukcyjno-przeglądowych.

Rodzaj zabezpieczenia

Zakres prawdopodobieństwa awarii danego urządzenia

Środki bezpieczeństwa dla zapobiegania powstawania mieszanin wybuchowych

Praca poza DGW/GGW- (awaria kontroli procesu)

od 10-1

Detektory gazów wybuchowych

od 0.9 do 0.1

Inertyzacja układu

od 10-1 do 10-2

Wentylacja/hermetyzacja

od 10-1 do 10-2

Środki kontroli zapłonu

Zapewnienie bezpiecznych parametrów pracy w kontekście właściwości mieszanin wybuchowych

Błąd ludzki od 10-1 do l0-3,

Błąd kontroli procesu, 10-1

Kontrola zapłonu w instalacjach elektrycznych wykonanie Ex - zgodność z wymaganiami ATEX100a i odpowiednimi standardami serii EN- 0014

od 10-1 do l0-3

Ochrona przed elektr. statyczną (uziemianie, mostkowanie)

Częstość awarii

od 10-1 do 10-3

Kontrola zapłonu w instalacjach nieelektrycznych

Częstość awarii

od 10-1 do l0-3

Tabela 1. Zakres prawdopodobieństwa awarii urządzeń zabezpieczających.

 

Każdy z układów może mieć więc przypisany sobie poziom nienaruszalności bezpieczeństwa SIL[3].

Poziom nienaruszalności bezpieczeństwa SIL

Przeciętna wartość prawdopodobieństwa niewypełnienia funkcji bezpieczeństwa na przywołanie

4

10-5 - 10-4

3

10-4 - 10-3

2

10-3 - 10-2

1

10-2 - 10-1

Tabela 2. Poziomy nienaruszalności bezpieczeństwa i wymagania dotyczące PFD[4]. źródło - Kazimierz T. Kosmowski referat na V konferencji Naukowo- Technicznej "Bezpieczeństwo Techniczne w Przemyśle Chemicznym" Sobieszewo 2006.

 



 

Więcej artykułów:

Film promujący numer 112

Bądź na bieżąco: Zapisz się na newsletter!Subskrybuj RSS!znamibezpiecznie na facebooku!znamibezpiecznie na youtube!

Szkolenie e-learning

busyLoading...

Partnerzy

Czy wiesz, że...

Gaśnicę wynalazł w 1816 roku Anglik - George Manmby, komendant koszar w Yarmouth (miasto położone na wyspie Wight). Impulsem do jej stworzenia był pożar, którego był świadkiem i niemożność fachowego i szybkiego ugaszenia go.

Głównym elementem jego gaśnicy był metalowy walec, w którym znajdowała się woda wypuszczana pod wpływem sprężonego powietrza.

Akademia Pierwszej Pomocy szkolenia Częstochowa

Sklep apteczki instrukcja pierwszej pomocy

STaC obsługa BHP Częstochowa

Europejska Karta Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego


Szkolenia z pierwszej pomocy  |   Obsługa i szkolenia BHP Częstochowa
kontakt