Rozmiar czcionki: 

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Szkolenia dla pracowników wysokościowych Częstochowa

Reklama
Start BHP BHP Ocena minimalnych wymagań stanowiska pracy - atmosfera wybuchowa II

Ocena minimalnych wymagań stanowiska pracy - atmosfera wybuchowa II

 
Spis treści
Ocena minimalnych wymagań stanowiska pracy - atmosfera wybuchowa II
Strona 2
Wszystkie strony

Ocena minimalnych wymagań jakie powinny spełniać stanowiska pracy,

na których może wystąpić atmosfera wybuchowa

1. Wstęp.

Corocznie w Unii Europejskiej 10 milionów pracowników ulega wypadkom a 8000 traci życie w związku z zakresem wykonywanej działalności. Od 30 lat, w Unii Europejskiej podejmowane są działania zmierzające, do poprawy warunków pracy w miejscach szczególnie niebezpiecznych (również zagrożonych wybuchem) [1]. Unormowania prawne w zakresie ochrony życia i zdrowia pracowników zatrudnionych w miejscach zagrożonych wybuchem określa Dyrektywa 99/92/EC (Dyrektywa ATEX 137) z dnia 16 grudnia 1999 roku w sprawie minimalnych wymagań mających na celu poprawę stanu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników potencjalnie narażonych na ryzyko spowodowane atmosferami wybuchowymi.

Zgodnie z postanowieniami dyrektywy od właściciela zakładu wymaga się, aby:

  • zagwarantował bezpieczeństwo podczas normalnej pracy w zakładzie,
  • zapobiegał tworzeniu się stężeń wybuchowych w zakładzie,
  • zapobiegał powstawaniu efektywnych źródeł zapłonu zdolnych zainicjować wybuch,
  • w najgorszym wypadku zredukował szkodliwe efekty wybuchu do poziomu, w którym gwarantowane jest zachowanie zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.

Wdrażanie w Polsce postanowień Dyrektywy, odbywa się w myśl harmonizacji przepisów krajów stowarzyszonych w Unii Europejskiej. Na polskim gruncie wymagania za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie reguluje prawo Kodeks pracy. Obarcza on odpowiedzialnością pracodawcę, który powinien chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpieczeństwa i higienicznych warunków pracy. Miejsca, gdzie występują mieszaniny wybuchowe są szczególnie groźne z punktu widzenia potencjalnych skutków  dla pracownika. Dlatego Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 maja 2003 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których może wystąpić atmosfera wybuchowa (Dz. U. Nr 107, poz. 1004), jest odpowiedzią na zagrożenia powodowane przez stężenia wybuchowe i jednocześnie implementacją wspomnianej dyrektywy europejskiej.

W zakresie bezpieczeństwa wybuchowego wiele aspektów wymaga spojrzenia z innej perspektywy niż miało to miejsce do tej pory. Artykuł ten ma przybliżyć problematykę stawianych przez dyrektywę [7] i rozporządzenie [6] wymagań. W opracowaniu podane zostaną pewne aspekty wynikające z postanowień prawa, niezbędne do:

  • identyfikacji i oceny zagrożeń wybuchem stwarzanych przez urządzenia techniczne, procesy technologiczne, surowce,
  • identyfikacji wystąpienia atmosfer wybuchowych,
  • prawdopodobieństwa i częstotliwości występowania atmosfer wybuchowych,
  • prawdopodobieństwa występowania oraz uaktywniania się efektywnych źródeł zapłonu,
  • oceny skali przewidzianych niepożądanych skutków,
  • określenia jakie środki zapobiegawcze należy zastosować, aby zapobiec wystąpieniu atmosfery wybuchowej lub w przypadku wybuchu zminimalizować skutki.

Informacje te pozwolą na dokonanie oceny ryzyka i wykonanie dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem, wymaganych przez rozporządzenie [6]. Wszystkie działania mają na celu zarówno zapobiegać tworzeniu się atmosfer wybuchowych, eliminować źródła zapłonu oraz zmniejszać skutki ewentualnego wybuchu.

2. Podstawowe pojęcia [5].

Ryzyko - kombinacja częstości lub prawdopodobieństwa wystąpienia określonego zdarzenia niebezpiecznego i konsekwencji związanych z tym zdarzeniem.

Analiza ryzyka - systematyczne stosowanie dostępnych informacji do zidentyfikowania zagrożenia i do oszacowania ryzyka dotyczącego osób, populacji, mienia lub środowiska.

Ocena ryzyka - pełny proces analizowania ryzyka  i wyznaczania dopuszczalności ryzyka.

Oszacowanie ryzyka - proces stosowany do stworzenia miary poziomu analizowanego ryzyka, który składa się z następujących kroków: analizy częstości, analizy konsekwencji i ich połączenia.

Wyznaczanie ryzyka - proces, w którym na podstawie analizy ryzyka przeprowadza się oceny dopuszczalności ryzyka i rozpatruje się takie czynniki, jak aspekty socjoekonomiczne i środowiskowe.

Zarządzanie ryzykiem - systematyczne wprowadzanie polityki zarządzania, procedur, praktyk do zadań analizowania, wyznaczania i sterowania ryzykiem.

 

3. Zastosowane rozwiązania.

Należy zwrócić uwagę, że Dyrektywa "narzuca" państwom członkowskim minimalne wymagania w stosunku do stanowisk pracy zagrożonych wybuchem. Jednakże każde z państw członkowskim ma prawo wprowadzić ostrzejsze regulacje, które powinny podnieść bezpieczeństwo. Problem w tym, że nie zawsze idzie to w parze z minimalizacją kosztów.

Wykonanie poszczególnych etapów oceny ryzyka wymaga usystematyzowania procedur postępowania po to, aby wykonujący je specjaliści nie byli rozbieżni w swoich decyzjach. W większości przypadków można posłużyć się wiedzą ekspercką z poszczególnych dziedzin (np. analiza ryzyka, charakterystyka występowania atmosfer wybuchowych). Różnorodność i złożoność problematyki sprawia, że trudno zastosować jednolite kryteria oceny ryzyka do wszystkich miejsc potencjalnie zagrożonych wybuchem. Pomimo tego są pewne elementy, które mogą być ujęte jednymi, uniwersalnymi kryteriami i prawidłowo scharakteryzowane powinny służyć jako kompendium wiedzy nie tylko dla osób, które będą kontrolować prawidłowość wykonania dokumentacji, ale przede wszystkim dla osób, które będą je tworzyć. Wytyczne do dokonania procesu oceny ryzyka dla atmosfer wybuchowych podane są w normie PN-EN 1127-1 [3], na którą powołuje się rozporządzenie przy klasyfikacji miejsc pracy, na których mogą wystąpić atmosfery wybuchowe.

Zgodnie z postanowieniami tej normy ocena ryzyka powinna zawierać następujące elementy składowe:

  • identyfikacja zagrożenia,
  • określenie prawdopodobieństwa wystąpienia atmosfery wybuchowej i jej objętości,
  • określenie obecności źródeł zapłonu i prawdopodobieństwa wystąpienia efektywnych źródeł zapłonu (zdolnych do zapalania mieszaniny wybuchowej),
  • określenie możliwych skutków wybuchu,
  • oszacowanie ryzyka,
  • rozważenie środków dla minimalizacji ryzyka.

 

3.1. Identyfikacja zagrożenia.

Zagrożenie wybuchem jest związane z możliwością wystąpienia w mieszaninie z powietrzem palnych par cieczy, gazów, mgieł, pyłów itp. Identyfikacja zagrożenia polega na określeniu charakterystyki występujących materiałów wybuchowych i źródeł emisji.

Niezbędne w tym przypadku będzie określenie:

1) Własności substancji palnych:

  • skłonność do tworzenia atmosfer wybuchowych,
  • skłonność do samozapalenia,
  • wpływ na siłę wybuchu.

2) Charakterystyki substancji palnych:

  • wartość dolnej granicy wybuchowości (gazy, pary, pyły),
  • gęstość względem powietrza (gazy, pary),
  • temperatura zapłonu (ciecze),
  • temperatura wrzenia (ciecze),
  • lotność (ciecze),
  • rozdrobnienie (pyły),
  • temperatura samozapalenia (gazy, pary, pyły),
  • minimalna energii zapłonu iskrowego (gazy, pary, pyły),
  • rozdrobnienie, czyli dyspersja (pyły),
  • zawartości popiołu (pyły),
  • zawartości wilgoci (pyły),
  • maksymalny przyrost ciśnienia przy wybuchu w mieszaninie z powietrzem (gazy, pary),
  • wartość ciepła spalania (pary, pyły),
  • klasa wybuchowości (pyły),
  • skłonność do detonacji (aerozole).

3) Klasyfikacji atmosfer wybuchowych.

4) Własności toksycznych atmosfer wybuchowych.

Uzyskane w ten sposób informacje należy usystematyzować umieszczając je w tabelach 1 i 2.

TABELA 1 i 2

 

3.2. Określenie prawdopodobieństwa wystąpienia atmosfery wybuchowej i jej objętości.

Występowanie niebezpiecznej atmosfery wybuchowej zależy od:

  • obecności substancji palnej,
  • stopnia rozpraszania substancji palnej,
  • stężenia substancji palnej w powietrzu w granicach wybuchowości,
  • objętości atmosfery wybuchowej wystarczającej do spowodowania obrażeń lub zniszczeń w wyniku zapłonu.

Przy ocenie prawdopodobieństwa występowania niebezpiecznej atmosfery wybuchowej należy odnieść się do definicji stref zagrożenia wybuchem, które podają ogólnie, jak często i w jakich sytuacjach dana strefa się tworzy [3]:

  • strefa 0 - obszar, w którym atmosfera wybuchowa zawierająca mieszaninę substancji palnych, w postaci gazu, pary lub mgły z powietrzem występuje stale w długim czasie lub często;
  • strefa 1 - obszar, w którym atmosfera wybuchowa zawierająca mieszaninę substancji palnych, w postaci gazu, pary lub mgły z powietrzem może czasami wystąpić w trakcie normalnego działania;
  • strefa 2 - obszar, w którym atmosfera wybuchowa zawierająca mieszaninę substancji palnych, w postaci gazu, pary lub mgły z powietrzem nie występuje w trakcie normalnego działania, a w przypadku wystąpienia trwa tylko przez krótki okres czasu;
  • strefa 20 - obszar, w którym atmosfera wybuchowa w postaci obłoku palnego pyłu w powietrzu występuje stale, w długim czasie lub często;
  • strefa 21 - obszar, w którym atmosfera wybuchowa w postaci obłoku palnego pyłu w powietrzu może czasami wystąpić w trakcie normalnego działania;
  • strefa 22 - obszar, w którym atmosfera wybuchowa w postaci chmury palnego pyłu w powietrzu nie występuje w trakcie normalnego działania, a w przypadku wystąpienia trwa przez krótki okres czasu.

Znacznie trudniej jest określić ilościowo prawdopodobieństwo wystąpienia atmosfery wybuchowej. Wynika to ze zmiennych warunków środowiskowych i braku możliwości przewidzenia, kiedy dokładnie taka atmosfera powstanie. Równie trudno określa się zasięg stref zagrożonych wybuchem, czyli miejsc, do których sięga zagrożenie. Jeżeli już się tego podjęliśmy to należy to wykonać jak najdokładniej, bowiem będzie to warunkiem zastosowania odpowiednich kategorii urządzeń. Wytyczne do wyznaczania stref określa m.in. [4]. Ogólne rozwiązania dla urządzeń technologicznych dla baz paliw, stacji paliw i gazu płynnego oraz rurociągów dalekosiężnych do transportu ropy naftowej i produktów naftowych, dotyczące zasięgu stref zagrożenia wybuchem można znaleźć także w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2000 r. w sprawie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi dalekosiężne do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 98, poz. 1067).

 



 

Więcej artykułów:

Film promujący numer 112

Bądź na bieżąco: Zapisz się na newsletter!Subskrybuj RSS!znamibezpiecznie na facebooku!znamibezpiecznie na youtube!

Szkolenie e-learning

busyLoading...

Partnerzy

Czy wiesz, że...

Stosowanie przez chirurgów podczas poważnych operacji prostej listy czynności do sprawdzenia może zmniejszyć ryzyko zgonu i poważnych komplikacji o ponad 40 procent - informuje ?New England Journal of Medicine?.
Cała lista mieści się na jednej kartce, a sprawdzenie wszystkich czynności trwa parę minut.

Więcej …

Akademia Pierwszej Pomocy szkolenia Częstochowa

Sklep apteczki instrukcja pierwszej pomocy

STaC obsługa BHP Częstochowa

Europejska Karta Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego


Szkolenia z pierwszej pomocy  |   Obsługa i szkolenia BHP Częstochowa
kontakt