Rozmiar czcionki: 

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Błąd
  • Nieudane wczytanie danych z kanału informacyjnego.

Szkolenia dla pracowników wysokościowych Częstochowa

Reklama
Start BHP BHP Obowiązki osób kierujących pracownikami w zakresie BHP

Obowiązki osób kierujących pracownikami w zakresie BHP

 
Spis treści
Obowiązki osób kierujących pracownikami w zakresie BHP
wstrzymanie pracy
szkolenia i odpowiedzialność karna
Wszystkie strony

BHPZgodnie z art. 207 § 3 Kodeksu pracy, osoba kierująca pracownikami jest obowiązana znać w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążącej na niej obowiązków, przepisy  o ochronie pracy w tym przepisy oraz zasady bezpieczeństwa i higieny pracy. Należy przez to rozumieć, że osoby sprawujące tą funkcję winny legitymować się znajomością aktów prawnych obowiązujących w danej branży, a także wewnątrzzakładowych normalizacji, instrukcji bhp i zarządzeń regulujących zagadnienia bhp w obszarze, w którym odbywa się kierowanie zespołem pracowników.

Kodeks pracy nie określa pojęcia "osoby kierującej pracownikami". Mogą to być: kierownik zakładu pracy, jego zastępcy, kierownicy jednostek organizacyjnych w zakładzie, kierownicy zespołów pracowniczych (brygadziści, majstrowie, mistrzowie), pracownicy zatrudnieni na stanowiskach liniowych, którym przydano do pomocy w wykonaniu zleconych zadań innych pracowników i uczyniono ich odpowiedzialnymi za wykonanie zleconych prac i nadzór nad przestrzeganiem przepisów i zasad bhp.

W ostatnich czasach szczególnie popularnym jest stanowisko tzw. team leader?a. Osoba na tym stanowisku wykonuje normalnie pracę z zatrudnionymi w grupie bądź też zespole pracownikami, a także dodatkowo ma za zadanie sprawowanie nadzoru nad bhp. Pojęcie osoby kierującej pracownikami jest bardzo szerokie i odnosi się do osób posiadających kompetencje do wydawania poleceń i do egzekwowania od pracowników przestrzegania przepisów i zasad bhp. Wskazać należy, że nałożenie na te osoby obowiązków wynikających z art. 212 Kodeksu pracy nie zwalnia ich z powinności przestrzegania innych przepisów, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Obowiązki ze sfery bhp ciążące na osobach kierujących pracownikami mogą być od nich wymagane bez względu na fakt, czy zostały one sprecyzowane w zakresach obowiązków takich pracowników, czy nie. Ich wykonywanie ciąży na tych osobach z mocy prawa, gdyż wynikają one wprost z art. 212 Kodeksu pracy.

Osobą kierującą pracownikami jest się niezależnie od liczby pracowników poddanych kierownictwu. Zakres powinności takiej osoby jest jednak zróżnicowany w zależności od wagi i zakresu kompetencji, jakie ona ma w strukturze zakładu pracy (hierarchii stanowisk u danego pracodawcy), o czym na ogół rozstrzygają regulacje wewnątrzzakładowe lub bezpośrednie decyzje pracodawcy.

Obowiązki osoby kierującej pracownikami wynikające z art. 212 Kodeksu pracy:

  • organizować stanowiska pracy zgodnie z przepisami i zasadami bhp. Szerokie pojecie dotyczące takiej organizacji i podziału pracy, aby była ona wykonywana zgodnie z przepisami Kodeksu pracy oraz przepisami innych ustaw i aktów wykonawczych (rozporządzeń) określających prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowień układów zbiorowych pracy i regulaminów. Poprzez zasady bhp należy rozumieć reguły lub metody postępowania ukształtowane w procesie pracy oraz wynikające z doświadczenia życiowego, logicznego rozumowania i wiedzy technicznej, których przestrzeganie służy ochronie życia lub zdrowia pracownika i tym samym zapewnieniu mu faktycznego bezpieczeństwa podczas pracy. Zasady bhp ujmowane są w instrukcjach obsługi, instrukcjach i procedurach technologicznych oraz w instrukcjach stanowiskowych bhp.
  • dbać o sprawność środków ochrony indywidualnych oraz ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem. Powyższe odnosi się w szczególności do nadzorowania aby pracownicy użytkowali przydzielone im środki ochrony indywidualnej zgodnie z opracowanymi przez pracodawcę zasadami oraz  załączoną instrukcją użytkowania. Osoba kierująca pracownikami jest zobowiązana do zapewnienia sprawnych środków indywidualnych oraz środków ochrony zbiorowej. Nie ma tu znaczenia, czy urządzenia te są produkcji krajowej, czy zagranicznej (orzeczenie SN z dnia 1 lutego 1962 r. II CR 63/61).
  • organizować, przygotowywać i prowadzić prace, uwzględniając zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi oraz innymi chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy. Bardzo szeroko określony obowiązek polegający na stosowaniu takich metod pracy, aby podwładni nie ulegali wypadkom i chorobom zawodowym. Należy w tym miejscu przytoczyć Orzeczenie SN z dnia 1 lutego 1968 r. I PRN 449/67, z którego wynika, że obowiązkiem kierownika jest stworzenie takiej organizacji pracy, która by zapewniała pracownikowi bezpieczne i higieniczne warunki pracy - obejmuje ona w szczególności określanie możliwie dokładnie sposobu i czasu wykonywania zleconej pracownikowi czynności.
  • dbać o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego, a także o sprawność środków ochrony zbiorowej i ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem. Wymaga to utrzymania stanu pomieszczeń i wyposażenia technicznego na poziomie umożliwiającym nie tylko zapobieganie mechanicznym urazom w zetknięciu z maszynami oraz urządzeniami technicznymi, ale także zabezpieczającym pracowników przed niebezpiecznymi i szkodliwymi czynnikami występującymi w procesie pracy. Związane jest to głównie z utrzymywaniem w należytym stanie technicznym środków ochrony zbiorowej. Środki ochrony zbiorowej są rozwiązaniami technicznymi stosowanymi w pomieszczeniach produkcyjnych, maszynach i urządzeniach, przeznaczonymi do jednoczesnej ochrony grupy ludzi, w tym i pojedynczych osób przed niebezpiecznymi i szkodliwymi czynnikami występującymi pojedynczo lub łącznie w środowisku pracy. Takimi urządzeniami ochronnymi są np. różnego typu osłony zapobiegające dostępowi do strefy niebezpiecznej, kurtyny świetlne, skanery, maty naciskowe, a także parawany spawalnicze, instalacje wentylacji oraz wszelkiego rodzaju rozwiązania stosowane w pomieszczeniach pracy mające na celu obniżenie narażenia pracowników na hałas (ekrany, obudowy, kabiny). Pod pojęciem wyposażenia technicznego mieszczą się wszelkie maszyny, urządzenia i narzędzia użytkowane przez pracowników w procesie pracy. Są to również urządzenia podlegające Urzędowi Dozoru Technicznego, których eksploatacja wymaga odrębnych decyzji i kwalifikacji personelu ich obsługującego.  Sąd Najwyższy w wyroku z 5.12.1968, II PR 503/68 stwierdził, że prawidłowe zorganizowanie procesu pracy obejmuje nie tylko odpowiedni nadzór, określenie sposobu, czy czasu wykonywania zleconej pracownikowi czynności, ale także zapewnienie właściwego stanu maszyn, urządzeń i narzędzi pracy.
  • egzekwować przestrzeganie przez pracowników przepisów i zasad bhp. Osoba kierująca pracownikami ma prawo wnioskowania o zastosowanie wobec pracownika kar porządkowych; upomnienia i nagany, a za nieprzestrzeganie przepisów bhp - kary pieniężnej.
  • zapewnić wykonanie zaleceń lekarza sprawującego opiekę zdrowotna nad pracownikami. Oznacza to w szczególności zastosowanie się do zaleceń, jakie lekarz profilaktyk zwarł w zaświadczeniu lekarskim wydawanym do celów przewidzianych w Kodeksie pracy.

 


Osoba kierująca pracownikami, na podstawie § 40 ust. 2 Rozporządzenie Ministra Pracy  i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, jest obowiązana w razie stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników, do niezwłocznego wstrzymania prac
i podjęcia działań w celu usunięcia tego zagrożenia. Przepis ten koresponduje z art. 210  Kodeksu pracy, z którego wynika, że w razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego (osobę kierującą pracownikami). Natomiast gdy powstrzymanie się od wykonywania pracy nie usuwa zagrożenia, pracownik ma prawo oddalić się z miejsca zagrożenia, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego.  Pracownik ma również prawo, po uprzednim zawiadomieniu przełożonego, powstrzymać się od wykonywania pracy wymagającej szczególnej sprawności psychofizycznej w przypadku, gdy jego stan psychofizyczny nie zapewnia bezpiecznego wykonywania pracy i stwarza zagrożenie dla innych osób. Rodzaje prac wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej są określone w załączniku do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie rodzajów prac wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej (Dz.U. Nr 62, poz. 287). Prawo do powstrzymania się od wykonywania pracy ze względu na stan psychofizyczny może przysługiwać tylko osobie, która wykonuje jedną z prac określonych w tym akcie lub w regulaminie pracy, umowie lub też w układzie zbiorowym pracy.

 

Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 13 października 1972 r. II PRN 74/72 pracownik, któremu powierzono kierowanie pracą innych, z samej istoty sprawowanej funkcji jest zobowiązany do stałego czuwania nad tym, by praca podległych mu pracowników przebiegała zgodnie z przepisami lub zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy. Fakt wydania zakazu stosowania określonych metod pracy nie jest wystarczający, jeśli nie towarzyszy mu dopilnowanie, aby zakazy te były przez pracowników respektowane (wyrok SN z 3.12.1963 r., II PR 558/63). Tolerowanie przez dozór niewłaściwych, zagrażających bezpieczeństwu metod pracy uzasadnia uznanie winy zakładu pracy, jeżeli wskutek stosowania tych metod nastąpi wypadek. Jeżeli jednak poszkodowany był doświadczonym pracownikiem, zwłaszcza brygadzistą i lekkomyślnie stosował te metody, jakkolwiek miał dostateczne doświadczenie, by móc przewidzieć niebezpieczeństwo, to należy uznać, że również on przyczynił się do spowodowania szkody (orzeczenie SN Izba Cywilna z dnia 24 sierpnia 1961 r. 2 CR 826/61). Okoliczność, że pracownicy wykonujący przez dłuższy czas określoną czynność oswajają się w dużym stopniu z niebezpieczeństwem związanym z wykonywaną pracą, nie zwalnia ich od obowiązku przestrzegania należytej i określonej doświadczeniem życiowym lub właściwymi przepisami ostrożności. Z drugiej jednak strony zakład pracy ma obowiązek stosowania urządzeń zapewniających bezpieczeństwo pracowników oraz obowiązek wzmożenia nadzoru nad właściwym i nie naruszającym zasad bhp sposobem i metodami wykonywania przez nich pracy (wyrok SN- Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 czerwca 1963 r. I PR 281/62). W wypadku gdy chodzi o czynność, której niewykonanie lub wykonanie w sposób niedokładny lub niewłaściwy może spowodować niebezpieczeństwo dla zdrowia lub życia ludzkiego, wydający polecenie ma obowiązek sprawdzić, czy otrzymujący polecenie należycie je zrozumiał i czy zostało ono wykonane (orzeczenie SN z dnia 25 października 1968 r. II KR 148/68).

 


W § 11 ust. 5  rozporządzenia MINISTRA GOSPODARKI I PRACY z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy wskazano, że osoba kierująca pracownikami winna prowadzić instruktaż stanowiskowy dla nowo zatrudnionych osób. Wówczas osoby nadzoru winny być przeszkolone w zakresie metodyki prowadzenia instruktażu stanowiskowego. Pierwsze szkolenie okresowe pracowników zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych winno się odbyć w terminie do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy na tym stanowisku i winno być powtarzane w okresie co najmniej pięciu lat.

 

Osoba kierująca pracownikami podlega odpowiedzialności porządkowej (upomnienie lub nagana) wykroczeniowej oraz karnej. W myśl art. 283 § 1 Kodeksu pracy kto będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł. Mandat karny nakładany jest przez inspektora pracy lub też na jego wniosek kierowany jest wniosek do sądu o ukaranie osoby winnej.

Natomiast zgodnie z art. 220 Kodeksu karnego kto będąc odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy, nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku i przez to naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli sprawca działa w sposób nieumyślny podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Karą nie jest zagrożony sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo.

Wskazać należy również, że naruszenie przez pracownika zatrudnionego na stanowisku kierowniczym przepisów (zasad) bezpieczeństwa i higieny pracy, zwłaszcza w sposób prowadzący do zagrożenia życia lub zdrowia podwładnych może być przyczyną uzasadniającą rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia w trybie art. 52 § 1 pkt. 1 Kodeksu pracy ? ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych (wyrok SN z 24 sierpnia 1961 r. II CR 826/61).

Podsumowując:

Decydującym czynnikiem stanowiącym czy ktoś jest osobą kierującą pracownikami w świetle przepisów prawa pracy oraz bhp jest fakt, odpowiedzialności tej osoby za przestrzeganie przepisów i zasad bhp przez pracowników którymi ta osoba kieruje. Tak więc Prezes Zarządu, dyrektor zakłady, kierownik zakładu, zmiany, brygadzista, majster (czasami nazywani liderem, czy starszym) są niewątpliwie osobami kierującymi pracownikami w świetle kodeksu pracy.

Natomiast np. członek zarządu ds. polityki jakości, dyrektor ds. finansowy,  dyrektor ds. rozwoju, dyrektor ds. handlowych, kierownik projektu, menedżer kontraktu, główna księgowa, pomimo tego, iż kierują pracownikami nie koniecznie muszą być w rozumieniu przepisów bhp osobami kierującymi pracownikami. Niewątpliwie kierują oni i nadzorują pracę podległych im pracowników w zakresie merytorycznym jednak nie koniecznie muszą oni być odpowiedzialni i nadzorować przestrzeganie przez podległych im pracowników przepisów i zasad bhp. Dlatego też decydującym elementem w tym zakresie winien być zakres obowiązków pracownika. Jeśli kierownik nie ma zakresie, że odpowiada za stan bhp i przestrzeganie przepisów i zasad bhp przez podległych mu pracowników to nie musi wcale oznaczać, iż jest on osobą kierującą pracownikami w rozumieniu przepisów prawa pracy.

Sytuacja może być również odwrotna - pracownik tytularnie nie pełni funkcji kierowniczej jednak  w zakresie obowiązków ma wpisane, iż nadzoruje i odpowiada za przestrzeganie przepisów i zasad bhp pewnej grupy pracowników. Oznacza to, iż powinien mieć przeszkolenie dla osób kierujących pracownikami i być traktowany jak osoba kierująca pracownikami. Przykładem osoby, która tytularnie nie musi pełnić roli kierownika, ale z jej zakresu obowiązków może wynikać ta funkcja jest np. osoba intendentki na kuchni szkolnej.

 

Waldemar Korczak

Starszy inspektor pracy

Okręgowa Inspekcja Pracy w Katowicach

TAGI:
 

Więcej artykułów:

Film promujący numer 112

Bądź na bieżąco: Zapisz się na newsletter!Subskrybuj RSS!znamibezpiecznie na facebooku!znamibezpiecznie na youtube!

Szkolenie e-learning

busyLoading...

Partnerzy

Czy wiesz, że...

Podczas ostatnich 100 lat w Tatrach i na Podtatrzu zanotowano 10 przypadków poranienia ludzi przez niedźwiedzie. Jedyne dwa przypadki śmiertelne zdarzyły się w 1927 roku. W 2007 głośno było o zabiciu półtorarocznego niedźwiadka, co było pierwszym takim przypadkiem w historii tatrzańskiego Parku Narodowego.

Akademia Pierwszej Pomocy szkolenia Częstochowa

Sklep apteczki instrukcja pierwszej pomocy

STaC obsługa BHP Częstochowa

Blog Redaktora Naczelnego

Europejska Karta Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego


Szkolenia z pierwszej pomocy  |   Obsługa i szkolenia BHP Częstochowa
kontakt