Rozmiar czcionki: 

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Błąd
  • Nieudane wczytanie danych z kanału informacyjnego.
Reklama
Start BHP Bezpieczny pracownik Czas pracy w budownictwie - w świetle zmian obowiązujących od 23 VIII 2013 r. oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego (cz. 2)

Czas pracy w budownictwie - w świetle zmian obowiązujących od 23 VIII 2013 r. oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego (cz. 2)

 
Spis treści
Czas pracy w budownictwie - w świetle zmian obowiązujących od 23 VIII 2013 r. oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego (cz. 2)
Strona 2
Strona 3
Wszystkie strony

Czas pracy w budownictwieAutor w niniejszym materiale przedstawia zagadnienia dotyczące czasu pracy w budownictwie w oparciu o najnowsze zmiany oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego.

 

 

Praca w niedziele i święta - kierownicy - pozostali pracownicy.

 

Analizując polskie ustawodawstwo należy przyjąć, że niedziela i święta są dniami wolnymi od pracy. Wyjątek od tej zasady przewidują przepisy pozwalając na pracę w następujących przypadkach:

  • razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii, lub
  • w ściśle określonych ustawowo przypadkach.

W kodeksowym katalogu nie ma budownictwa - chyba, że wystąpią powyższe przesłanki. Za pracę w niedzielę i święto uważa się pracę wykonywaną między godziną 6.00 w tym dniu a godziną 6.00 w następnym dniu, chyba że u danego pracodawcy została ustalona inna godzina. Pracownikowi wykonującemu pracę w niedziele i święta pracodawca jest obowiązany zapewnić inny dzień wolny od pracy:

  • w zamian za pracę w niedzielę - w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli,
  • w zamian za pracę w święto - w ciągu okresu rozliczeniowego.

 

Jeżeli nie jest możliwe wykorzystanie wskazanym terminie dnia wolnego od pracy w zamian za pracę w niedzielę, pracownikowi przysługuje dzień wolny od pracy do końca okresu rozliczeniowego, a w razie braku możliwości udzielenia dnia wolnego od pracy w tym terminie - 100 % dodatek do wynagrodzenia. Jeżeli nie jest możliwe wykorzystanie wskazanym terminie dnia wolnego od pracy w zamian za pracę w święto, pracownikowi przysługuje 100 % dodatek do wynagrodzenia. Do pracy w święto przypadające w niedzielę stosuje się przepisy dotyczące pracy w niedzielę.

 

Praca w godzinach nadliczbowych -  dopuszczalność, rozliczanie.

 

Pracą w godzinach nadliczbowych jest:

  • praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy,
  • praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy,
  • praca ponad przeciętna tygodniową normę czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Pozostawanie do dyspozycji pracodawcy należy wiązać z ograniczeniem swobodnego dysponowania przez pracownika swoim czasem z przyczyn będących po stronie pracodawcy, jego wyraźnym skonkretyzowanym poleceniem. Nie można przyjąć jako obowiązującej zasady, iż każdy dojazd do miejsca, w którym kierowca odbierając samochód rozpoczyna pracę kierowcy jest czasem, w którym pozostaje on w dyspozycji pracodawcy. W tym zakresie niezbędne jest ustalenie okoliczności tego dojazdu[1].

Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w razie:

  • konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
  • szczególnych potrzeb pracodawcy (maksymalnie 150 godzin - zwiększenie w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy, umowie o pracę).

Pracownik ma obowiązek wykonywania pracy nadliczbowej nawet jeśli jest to praca innego rodzaju niż określona w umowie o pracę.

Wyrok SN z dnia 1 sierpnia 1990 r., sygnatura akt: I PRN 7/90, wyrok niepublikowany.

Rekompensata za pracę w godzinach nadliczbowych następuje poprzez:

  • czas wolny,
  • dodatek do wynagrodzenia.

Rekompensata za pracę w godzinach nadliczbowych  poprzez czas wolny :

  • na wniosek pracownika - w stosunku  godzina do godziny ,
  • na wniosek pracodawcy - w stosunku  godzina do półtorej godziny.

Jednocześnie decyzja o udzieleniu pracownikowi czasu wolnego w zamian za pracę w godzinach nadliczbowych należy zawsze do pracodawcy.

Uzgodnienie z pracownikiem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych w formie premii uznaniowej nie zwalnia pracodawcy z obowiązku zapłaty za pracę faktycznie wykonaną w tych godzinach[2].

 

Status pracowników zarządzających.

Pracownicy zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy i kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych wykonują, w razie konieczności, pracę poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. Kierownikom wyodrębnionych komórek organizacyjnych za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w niedzielę i święto przysługuje prawo do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. Osoby zatrudnione na stanowiskach kierowniczych nie mogą być pozbawione prawa do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, jeżeli wskutek niezależnej od nich wadliwej organizacji pracy są zmuszone do systematycznego przekraczania obowiązujących norm czasu pracy[3]. Praca majstra, poza tym, że kieruje on grupą pracowników, polega na wykonywaniu takich samych czynności jak ci pracownicy. Istotą zaś pracy świadczonej przez kadrę zarządzającą jest to, że praca przez nich świadczona polega na kierowaniu zespołem osób zorganizowanych w wyodrębnioną jednostkę organizacyjną, przy czym istotą tej pracy jest wykonywanie właśnie czynności kierowniczych[4]. Podstawą do określenia czy dana osoba jest pracownikiem zarządzającym w imieniu pracodawcy zakładem pracy konieczne jest stwierdzenie występowania dwóch elementów: uprawnienia do dokonywania czynności w sprawach z zakresu prawa pracy i pierwotny (wynikający z przepisów prawa, a nie czynności prawnych uprawnionych podmiotów) charakter tego uprawnienia. Pracownik zatrudniony na stanowisku inspektora nadzoru inwestorskiego nie jest pracownikiem zarządzającym w imieniu pracodawcy zakładem pracy[5].

 

Praca w porze nocnej.

Pora nocna obejmuje 8 godzin między godzinami 21.00 a 7.00. Pracownikiem pracującym  w nocy jest osoba, której rozkład czasu pracy obejmuje w każdej dobie co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej lub którego co najmniej 1/4 czasu pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną, jest pracującym w nocy. Pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w porze nocnej w wysokości 20 % stawki minimalnego wynagrodzenia za pracę. W stosunku do pracowników wykonujących pracę w porze nocnej stale poza zakładem pracy 20 % dodatek może być zastąpiony ryczałtem, którego wysokość odpowiada przewidywanemu wymiarowi pracy w porze nocnej.

 


 

 

Czas pracy w trakcie szkoleń  - obowiązkowych i dobrowolnych.

 

Szkolenia pracownicze to kolejna niespójna niejednoznaczna kwestia w zakresie rozliczania czasu pracy. Bezdyskusyjne są szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, które zawsze zaliczane są do czasu pracy. Szkolenia odbywające się na podstawie skierowania przez pracodawcę, które odbywają się w czasie jego godzin pracy są zaliczane do czasu pracy. Problematyczna jest kwestia szkolenia mającego miejsce poza godzinami pracy:

  • szkolenie według orzecznictwa nie jest czasem pracy, ale nie może pozbawiać minimalnego wypoczynku dobowego,
  • pracownik bowiem nie świadczy pracy,
  • szkolenie podnosi kwalifikacje pracowników.

Szkolenia z zakresu wiedzy ogólnej nie są zaliczane do czasu pracy, natomiast szkolenia specjalistyczne (obowiązkowe ) pracodawcy organizują w godzinach pracy i zaliczają do czasu pracy. Praktyczne szkolenie pracowników powinno odbywać się  ramach stosunku pracy, a wyłączenie czasu             jego trwania z czasu pracy jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy cel szkolenia i metody jego prowadzenia wyraźnie dominują nad wykonywaniem obowiązków pracowniczych[6].

Przykład: Pracownik zostaje skierowany przez pracodawcę w czasie wolnego dla niego w sobotę i niedzielę na dodatkowe szkolenie zawodowe, niebędące szkoleniem bhp. Pracodawca nie rekompensuje czasu szkolenia i nie kwalifikuje go jako czas przepracowany. Żaden przepis nie nakłada na pracodawcę obowiązku rekompensaty czasu szkolenia, odbywanego przez pracownika w ramach jego dni wolnych od pracy. Jednak czas takiego szkolenia nie może naruszać prawa pracownika do nieprzerwanego, 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego.

 

Podróż służbowa z reguły nie jest czasem pracy, jeżeli w jej czasie pracownik nie wykonuje pracy. Wyjątkiem od tej reguły jest podróż odbywana w normalnych godzinach pracy lub gdy praca polega na ciągłym wykonywaniu czynności poza zakładem pracy (tzw. praca w terenie).

Przykładowo, jeżeli pracownik pracujący stale w godzinach od 700 do 1500 został wysłany w podróż służbową          o godzinie 1300, na miejsce wykonywania pracy dojechał o godzinie 1600, oczekiwał na możliwość podjęcia pracy do godziny 1700 i ukończył pracę o godzinie 1900, a powrócił do domu o 2100, to jego sytuacja co do czasu pracy i prawa do wynagrodzenia przedstawia się następująco.

Za czas od godziny 700 do 1500 nabywa prawo do normalnego wynagrodzenia za pracę (mimo że w godzinach 1300-1500 nie pracował), za czas od godziny 1500 do 1600 oraz od godziny 1900 do 2100 nie otrzyma wynagrodzenia, bo był to tylko czas podróży. Za czas od godziny 1600 do 1700 otrzyma wynagrodzenie z tytułu gotowości do wykonywania pracy (zgodnie z artykułem  81 § 1 i 2 Kodeksu pracy), a za czas od godziny 1700 do 1900 - wynagrodzenie za wykonywanie pracy (art. 80), przy czym oba te wynagrodzenia przysługują z dodatkiem z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych (zgodnie z artykułem 1511 Kodeksu pracy).

Ponieważ liczony wstecz od godziny 700 rano następnego dnia 11-godzinny okres obligatoryjnego odpoczynku rozpoczyna się o godz. 2000 w dniu podróży, to za godzinę podróży między 2000 a 2100 pracodawca jest zobowiązany udzielić czasu wolnego, ewentualnie zrekompensować to finansowo. Jeśli jednak pracownik nie ma określonego stałego miejsca pracy, wówczas punktem odniesienia dla oceny, czy jest w podróży służbowej, staje się miejscowość, w której znajduje się miejscowość, w której znajduje się siedziba jego pracodawcy. O tym, co jest podróżą służbową, rozstrzyga bowiem nie artykuł 29 § 1pkt 2 Kodeksu pracy, lecz artykuł 775 § 1 Kodeksu pracy[7].

 

Nie jest podróżą służbową stałe wykonywanie zadań w różnych miejscowościach i terminach, których wyboru dokonuje każdorazowo sam pracownik w ramach uzgodnionego rodzaju pracy. Miejsce wykonywania pracy powinno być tak ustalone, by pracownik miał możliwość wykonywania zadań, wliczając w to czas dojazdu do miejsca ich wykonywania, w ramach umówionej dobowej i tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym[8].

 

Dokumentowanie czasu pracy.

 

Obowiązek prowadzenia dokumentacji ze stosunku pracy wynika z artykułu 94 pkt 9a Kodeku pracy. Z kolei artykuł 149 § 1 Kodeku pracy zobowiązał pracodawcę do prowadzenia ewidencji czasu pracy w sposób umożliwiający prawidłowe ustalenie jego wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą. Pracodawca prowadzi dla każdego pracownika kartę ewidencji czasu pracy w zakresie obejmującym  wszystkie czynności związane z pracą, między innymi: w dni robocze, święta, nadgodziny, szkolenia. Do celów prawidłowego ustalenia wynagrodzenia za pracę i innego świadczenia przysługującego pracownikom niezbędne jest również przechowywanie harmonogramów pracy, zarówno w wersji pierwotnej jak i dokonane zmiany. Listy obecności mogą być ustalonym sposobem potwierdzania przybycia i obecności w pracy pracowników, mogą też, jeżeli będą zawierać wszystkie niezbędne informacje, stanowić ewidencję czasu pracy. Omawiana dokumentacja prowadzona może być w formie pisemnej, bądź elektronicznej, pod warunkiem, że sposób jej prowadzenia pozwoli na jednoznaczne ustalenie czasu pracy pracowników i jego weryfikacje przez służby kadrowe, pracowników i organy kontrolne.

 

Naruszania przepisów o czasie pracy - pracodawca, kierownicy.

 

Przepisem sankcjonującym naruszenie regulacji dotyczących czasu pracy jest artykuł 281 punkt 5 Kodeksu pracy. Naruszenia z zakresu czasu pracy powodują powstanie wykroczenia blankietowego, to znaczy, że każde naruszenie któregokolwiek z przepisów czasu pracy mogą zostać uznane za wykroczenie i spowodować wszczęcie postępowania wykroczeniowego.

 

Przykładowe naruszenia przepisów o czasie pracy, uznawane za wykroczenia zgodnie z artykułem 281 punkt 5 Kodeksu pracy:

  • dopuszczenie do pracy w godzinach nadliczbowych w wymiarze naruszającym prawo do odpoczynku dobowego i tygodniowego
  • dopuszczenie do pracy w godzinach nadliczbowych w wymiarze ponad 150 godzin w roku kalendarzowym lub ponad normę wprowadzoną
  • dopuszczenie do pracy w godzinach nadliczbowych ponad 48 godzin średnio na tydzień w okresie rozliczeniowym
  • zatrudnienie pracownika w niedzielę z naruszeniem zasady, że co najmniej co czwarta niedziela winna być wolna od pracy
  • ustalenie harmonogramu pracy z naruszeniem zasady średnio pięciodniowego tygodnia pracy
  • brak ewidencji czasu pracy lub nierzetelna ewidencja czasu pracy
  • zatrudnianie w godzinach nadliczbowych osób opiekujących się dziećmi do lat 4 , którzy nie wyrazili zgody lub w warunkach szkodliwych,
  • nieudzielenie 15-minutowej przerwy wliczanej do czasu pracy,
  • nieprawidłowe wprowadzenie 6- lub 12-miesięcznego okresu rozliczeniowego .

Odpowiedzialna za wykroczenia zawsze jest osoba popełniająca wykroczenie.

Przykład:

  • osoba odpowiadająca za czas pracy na budowie, na przykład kierownik budowy, kierownik robót, menager projektu
  • pracodawca także podlega odpowiedzialności, jeżeli  źle zorganizował pracę, to jest przyjął zbyt małą liczbę pracowników i kierownik nie miał możliwości innego ustalenia czasu pracy pracownikom.

 


 

 

Kontrola Państwowej Inspekcji Pracy.

 

Uprawnienia inspektora pracy, wykonywane w czasie kontroli reguluje ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy[9].

W toku postępowania kontrolnego prowadzonego wobec podmiotu wykonującego prace budowlane inspektor pracy ma prawo:

  • swobodnego wstępu na teren oraz do obiektów i pomieszczeń podmiotu kontrolowanego,
  • przeprowadzania oględzin obiektów, pomieszczeń, stanowisk pracy, maszyn i urządzeń oraz przebiegu procesów technologicznych i pracy,
  • żądania od podmiotu kontrolowanego oraz od wszystkich pracowników lub osób, które są lub były zatrudnione, albo osób, które wykonują lub wykonywały pracę na jego rzecz na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym osób wykonujących na własny rachunek działalność gospodarczą, pisemnych i ustnych informacji w sprawach objętych kontrolą oraz wzywania i przesłuchiwania tych osób w związku z przeprowadzaną kontrolą.
  • analizowania dokumentów związanych z osobami wykonującymi pracę w firmie,
  • sprawdzania tożsamości osób wykonujących pracę lub przebywających na terenie podmiotu kontrolowanego, a także osób korzystających z usług agencji zatrudnienia,
  • przesłuchiwania wszystkich osób mających informację w sprawach, które prowadzi inspektor pracy.

 

W trakcie przesłuchań inspektor pracy korzysta z takich samych uprawnień jak policja, to znaczy osoba przesłuchiwana zeznaje pod odpowiedzialnością karną i zostaje pouczona o możliwości złożenia wniosku o objęcie tajemnicę treści przesłuchania.

 

Postępowanie wykroczeniowe:

 

Za naruszenia dotyczące czasu pracy inspektor pracy ma prawo:

  • ukarać karą grzywny w drodze mandatu - od 1.000 złotych do 2.000 złotych,
  • ukarać karą grzywny w drodze mandatu - od 1.000 złotych do 5.000 złotych - w przypadku "recydywy", to jest w razie, gdy osoba odpowiedzialna otrzymała poprzednio już 2 mandaty za takie samo wykroczenie z Kodeksu pracy,
  • skierować wniosek do sądu karnego, w których sąd może wymierzyć karę grzywny w kwocie od 1.000 złotych do 30.000 złotych.

 

W przypadku naruszenia przepisów czasu skutkujących wykroczeniem inspektor pracy ma prawo udzielić osobie winnej środka wychowawczego, to jest: ostrzeżenia, pouczenia bądź zwrócenia uwagi. Postępowanie takie wszczynane jest w związku z:

  • niską społeczną szkodliwością czynu ,
  • rodzajem, rozmiarem i liczną bądź osobami, których dotyczyła szkoda,
  • dotychczasową niekaralność osoby sprawcy.

Inspektor pracy stosuje środek wychowawczy, gdy jest pewien, że cel kary zostanie osiągnięty, powodując zapobieżenie popełnienia czynów zabronionych w przyszłości.

 


[1] Wyrok WSA w Warszawie z 29 lutego 2008 r. VI SA/Wa 2235/07 (LEX nr 466056).

[2] Wyrok SN z 18 lipca 2006 r. I PK 40/06 (OSNP 2007/15-16/212).

[3] Wyrok Sądu Najwyższego z 8 czerwca 2004 r. III PK 22/04 (OSNP 2005/5/65).

[4] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 15 grudnia 2006 r. III APa 176/05 (LEX nr 310405).

[5] Wyrok Sądu Najwyższego z 3 kwietnia 2008 r. II PK 288/07 (LEX nr 465966).

[6] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005 r., sygnatura akt: I PK 144/04, OSNP 2005/17/265.

[7] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2008 r., sygnatura akt: I PK 230/07, wyrok niepublikowany.

[8] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11kwietnia 2001 r. sygnatura akt: I PKN 350/00.

[9] Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zmianami z 2012 r. poz. 1544).

 

Autor: Starszy Inspektor Pracy Specjalista Cezary Pytlarz z OIP Katowice

 

Cały artykuł do pobrania po zalogowaniu

 

Więcej artykułów:

Film promujący numer 112

Bądź na bieżąco: Zapisz się na newsletter!Subskrybuj RSS!znamibezpiecznie na facebooku!znamibezpiecznie na youtube!

Szkolenie e-learning

busyLoading...

Partnerzy

Czy wiesz, że...

Naukowcy z USA stwierdzili, że w mózgu osób cierpiących na bóle pleców, kurczą się obszary związane z odczuwaniem emocji i myśleniem. Nie uzyskali jednak jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy bóle pleców są przyczyną, czy jedynie skutkiem zmian w mózgu.

Badania nad konsekwencjami bólów w plecach zapoczątkował dr Vania Apkarian z Northwestern University w Chicago. Do podjęcia badań w tej dziedzinie zainspirowały go wcześniejsze obserwacje osób z bólami pleców, u których stwierdzono zmiany w tzw. istocie szarej w mózgu, odpowiedzialnej za proces uczenia się i zapamiętywania.

Zdaniem Apkariana potwierdzenie, że to bóle pleców powodują zmniejszanie się w mózgu obszarów odpowiedzialnych za funkcje umysłowe może stanowić prawdziwy przełom w medycynie.

Akademia Pierwszej Pomocy szkolenia Częstochowa

Sklep apteczki instrukcja pierwszej pomocy

STaC obsługa BHP Częstochowa

Blog Redaktora Naczelnego

Europejska Karta Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego


Szkolenia z pierwszej pomocy  |   Obsługa i szkolenia BHP Częstochowa
kontakt