Rozmiar czcionki: 

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Błąd
  • Nieudane wczytanie danych z kanału informacyjnego.
Reklama
Start BHP Bezpieczny pracownik Czas pracy w budownictwie - w świetle zmian obowiązujących od 23 VIII 2013 r. oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego (cz. 1)

Czas pracy w budownictwie - w świetle zmian obowiązujących od 23 VIII 2013 r. oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego (cz. 1)

 
Spis treści
Czas pracy w budownictwie - w świetle zmian obowiązujących od 23 VIII 2013 r. oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego (cz. 1)
Strona 2
Strona 3
Strona 4
Strona 5
Strona 6
Wszystkie strony

Czas pracyAutor w niniejszym materiale przedstawia zagadnienia dotyczące czasu pracy w budownictwie w oparciu o najnowsze zmiany oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego.

 

 

 


Źródła prawa pracy o czasie pracy.

Zgodnie z artkułem 9 Kodeksu pracy, dalej: kp[i] przez przepisy prawa pracy należy rozumieć:

  • przepisy Kodeksu pracy,
  • przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców,
  • postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.

W zakresie przepisów o czasie pracy, oprócz regulacji kodeksowych, istotną rolę będą mieć postanowieni regulaminu pracy. Przepisy regulaminu powinny precyzować prawa i obowiązki stron stosunku pracy zawarte w przepisach powszechnie obowiązujących, np. jednoznacznie określać okres rozliczeniowy czasu pracy, sposób potwierdzenia przybycia i obecności w pracy, procedurę zatrudnienia w godzinach nadliczbowych, itp. Pewne regulacje odnoszące się do czasu pracy mogą również zostać zawarte w samej umowie o pracę. Najczęściej zapisy w umowach dotyczą systemu czasu pracy, w jakim pracownik zostaje zatrudniony.

Należy przy tym podkreślić, że przepisy kodeksowe wymagają w pewnych przypadkach uregulowania systemu czasu pracy w umowie. Dzieje się tak np. przy zatrudnieniu w systemie czasu pracy tzw. weekendowym. Z kolei możliwość zatrudnienia w systemie przerywanego czasu pracy musi być przewidziana w układzie zbiorowym pracy.

 

Podstawowe pojęcia z zakresu czasu pracy.

Rozpatrując zagadnienia czasu pracy należy rozpocząć od podstawowych pojęć:

  • Czasem pracy - jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy.
  • Gotowość do pracy - czas pozostawania do dyspozycji pracodawcy, który jest wliczany do czasu pracy.
  • Przestój - wstrzymanie toku pracy w skutek nieprzewidzianych zakłóceń technicznych, organizacyjnych lub innych.
  • Dyżur - pozostawanie do dyspozycji pracodawcy poza normalnymi godzinami pracy (w pewnych sytuacjach wliczany do czasu pracy).
  • Podróż służbowa - wykonywanie na polecenie pracodawcy czynności związanych z pracą, dokonywanych poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy lub poza stałym miejscem pracy.
  • System czasu pracy - przyjęty przez pracodawcę organizacyjny sposób świadczenia pracy przez pracowników.
  • Wymiar czasu pracy - długość okresu, w jakim pracownik obowiązany jest pozostawać do dyspozycji pracodawcy.
  • Rozkład czasu pracy - rozłożenie danego wymiaru czasu pracy w poszczególnych dniach i tygodniach pracy, a więc godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.
  • Normy czasu pracy - maksymalny wymiar czasu pracy w poszczególnych dniach tygodniach.
  • Okres rozliczeniowy - przyjęty przez pracodawcę okres, w którym dokonane zostanie rozliczenie czasu pracy.
  • Doba pracownicza - należy rozumieć 24 kolejne godziny, poczynając od godziny, w której pracownik rozpoczyna pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
  • Tydzień - należy rozumieć 7 kolejnych dni kalendarzowych, poczynając od pierwszego dnia okresu rozliczeniowego.
  • Praca zmianowa - należy przez to rozumieć wykonywanie pracy według ustalonego rozkładu czasu pracy przewidującego zmianę pory wykonywania pracy przez poszczególnych pracowników po upływie określonej liczby godzin, dni lub tygodni,
  • Pracownicy zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy - należy przez to rozumieć pracowników kierujących jednoosobowo zakładem pracy i ich zastępców lub pracowników wchodzących w skład kolegialnego organu zarządzającego zakładem pracy oraz głównych księgowych.

 

Systemy czasu pracy w budownictwie.

Pracownicy w budownictwie mogą wykonywać pracę w następujących systemach czasu pracy:

  • podstawowy,
  • równoważny,
  • zadaniowy,
  • przerywany,
  • skrócony,
  • "weekendowy".

 

Sposób wyliczenia wymiaru czasu pracy.

Obowiązujący w kp wymiar czasu pracy wyznaczamy w następujący sposób:

  • Mnożymy 40 godzin przez liczbę tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym,
  • Dodajemy do otrzymanej liczby godzin iloczyn 8 godzin i liczby dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, przypadających od poniedziałku do piątku.
  • Każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin

 

Przykład: Jeżeli pracodawca przyjął 3 miesięczne okresy rozliczenia czasu pracy: styczeń - marzec., kwiecień - czerwiec, lipiec - wrzesień, październik - grudzień to na przykład okres rozliczeniowy styczeń 2014 r. - marzec 2014 r. rozliczamy następująco:

- 12 pełnym tygodni razy 40 godzin (suma - 480),

- 8 godzin razy 4 dni (suma 32), pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, przypadających od poniedziałku do piątku, razem 480 plus 32 suma 512 godzin.

W związku z tym, ze tym okresie występują 2 święta - 1 i 6 stycznia - odejmujemy łącznie  16 godzin, zatem wymiar  czasu pracy wyniesie  - 496 godzin.

Ustalony w powyższy sposób wymiar czasu pracy pracownika w okresie rozliczeniowym ulega w tym okresie obniżeniu o liczbę godzin usprawiedliwionej nieobecności w pracy, przypadających do przepracowania w czasie tej nieobecności, zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy.

Jeżeli więc w naszym przykładzie pracownik w okresie rozliczeniowym styczeń 2014 r. - marzec 2014 r. przebywał na zwolnieniu w dniach 10-16.02.2014 r. - a zgodnie z harmonogramem miał pracować w dniach 10-14 po 8 godzin (suma 40 godzin), to łącznych    wymiar  czasu pracy wyniesie  - 456 godzin, 496 - 40 suma 456 godzin.

 

Tzw. "podstawowy system czasu pracy".

W systemie tym czas pracy pracownika nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. Maksymalny tygodniowy czas pracy pracownika nie może przekraczać 48 godzin.

 

Równoważny system czasu pracy.

W systemie tym dopuszczalne jest wydłużenie normy dobowej do 12 godzin pod warunkiem, że przedłużony wymiar czasy pracy zostanie zrekompensowany krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w niektórych dniach lub dniami wolnymi od pracy. Może być stosowany jeżeli jest to uzasadnione obowiązującym u pracodawcy rodzajem pracy lub jej organizacją.

 


Równoważny system czasu pracy.

Okres rozliczeniowy w tym systemie nie może przekraczać 1 miesiąca - w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres rozliczeniowy może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 3 miesięcy, a przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych nie więcej jednak niż do 4 miesięcy. Maksymalny tygodniowy czas pracy pracownika nie może przekraczać 48 godzin.

 

Równoważny system czasu pracy.

Uzasadnieniem wydłużenia okresu rozliczeniowego będą te wszystkie pracę budowlane, które zgodnie z organizacją oraz dokumentacją techniczna uzależnione są od pory roku lub warunków atmosferycznych, na przykład: prace w wykopach, prace związane z murowaniem, prace szalunkowe.

 

Zadaniowy systemy czasu pracy.

System ten może być stosowany w przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy lub jej organizacją albo miejscem wykonywania pracy. Czas pracy pracownika nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. Maksymalny tygodniowy czas pracy pracownika nie może przekraczać 48 godzin.

 

Zadaniowy systemy czasu pracy.

Pracodawca w porozumieniu z pracownikiem, ustala czas niezbędny do wykonania powierzonych zadań, przy czym musi uwzględniać obowiązujące normy czasu pracy, tj. 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu. W razie stosowania tego systemu czasu pracy nie ma obowiązku ewidencjonowania czasu pracy poszczególnych pracowników. Nie oznacza to jednak, że pracodawca ustali zakres powierzonych zadań w taki sposób, iż będzie on niewykonalny w przewidzianym okresie rozliczeniowym nie naruszając powyższych zasad.

W przypadku sporu dotyczącego zadaniowego czasu pracy to pracodawca powinien wykazać, że powierzał pracownikowi zadania możliwe do wykonania w czasie pracy wynikającym z norm określonych w artykule 129 Kodeksu pracy[ii].

Przykład: W razie, gdy pracownicy wykonują prace polegające na przygotowywaniu dokumentacji związanej ze stałym postępem prowadzonych prac budowlanych pracodawca powierza pracownikom wykonanie tych prac bez ewidencjonowania czasu potrzebnego na ich wykonanie. Jeżeli jednak pracownicy wykażą, że na wykonanie pracy potrzebne jest więcej, niż przeciętnie 40 godzin tygodniowo, pracodawca musi albo zmienić zakres zadań lub wypłacać dodatkowe wynagrodzenie za godziny nadliczbowe.

 

Przerywany systemy czasu pracy.

Stosowany jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją, według z góry ustalonego rozkładu przewidującego nie więcej niż jedną przerwę w pracy w ciągu doby, trwającą nie dłużej niż 5 godzin. Przerwy nie wlicza się do czasu pracy, jednakże za czas tej przerwy pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia należnego za czas przestoju. Czas pracy pracownika nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy.

 

Przerywany systemy czasu pracy.

Maksymalny tygodniowy czas pracy pracownika nie może przekraczać 48 godzin.

Nie można go zastosować w systemach:

  • równoważnym,
  • ruchu ciągłym,
  • skróconym,
  • weekendowym.

Sposób wprowadzenia poprzez układ zbiorowy czasu pracy.

Przykład. W przypadku prowadzenia prac budowlanych, w czasie których odbywa się "normalny" ruch komunikacyjny pracodawca może ustalić dobowy rozkład czasu pracy, który będzie przewidywał jedną przerwę w pracy, trwającą maksymalnie 5 godzin.

Przerwa nie zostanie zaliczona do czasu pracy pracownika, ale pracownik otrzyma za nią połowę wynagrodzenia należnego za czas przestoju. Jeśli pracownik w umowie o pracę ustaloną ma stawkę wynagrodzenia 20 złotych za godzinę, to za czas przerwy otrzyma 10 złotych.

 

System skróconego tygodnia pracy.

W systemie tym dopuszczalne jest wykonywanie pracy przez pracownika przez mniej niż 5 dni w ciągu tygodnia, przy równoczesnym przedłużeniu dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej niż do 12 godzin, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca.

System stosowany wyłącznie na pisemny wniosek pracownika.

Przykład. Prace budowlane prowadzone są przez 5 dni w tygodniu w systemie zmianowym od 600-1400, 1200-2000. Kilku pracowników - z uwagi na daleki dojazd do miejsca zamieszkania - składa wnioski o skrócenie tygodnia pracy do 4 dni. W zamian proponują, że w poniedziałki będą wykonywać pracę w poniedziałki  w godzinach 1600 - 2000 a od wtorku do czwartku 600 - 1800. Pracodawca po stwierdzeniu , że pracownicy taka organizacja pracy nie wpłynie negatywnie na wykonywane prac budowlanych a pracownicy nie będą wykonywać pracy więcej, niż 40 godzin tygodniowo - wyraża zgodę.

 

Weekendowy system czasu pracy.

W systemie tym dopuszczalne przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej jednak niż do 12 godzin, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca.

Pracownik świadczy prace wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta. Stosowany tylko na pisemny wniosek pracownika. Na pisemny wniosek pracownika pracodawca może ustalić indywidualny rozkład jego czasu pracy w ramach systemu czasu pracy, którym pracownik jest objęty.

Przykład: Pracownik składa pisemny wniosek o wykonywanie pracy tylko w piątki, soboty, niedziele. Pracodawca - jeżeli prace budowlane mogą być prowadzone w taki sposób - wyraża zgodę na proponowany rozkład czasu pracy pracownika i ustala dobowy wymiar czasu pracy maksymalnie do 12 godzin na dobę. Rozliczenie czasu pracy pracownika następuje w okresie rozliczeniowym maksymalnie do 1 miesiąca.

 


Okresy odpoczynku

Dobowy odpoczynek - pracownikowi przysługuje w każdej dobie prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Przepis nie dotyczy, pod warunkiem udzielenia równoważnego okres odpoczynku:

  1. Pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy -  a więc pracownicy kierujących jednoosobowo zakładem pracy (prezes, dyrektor, kierownik zakładu) i ich zastępcy,  pracownicy wchodzących w skład kolegialnego organu zarządzającego zakładem pracy (zarząd spółki, zespół zarządzający).  Zatem na terenie budowy kierownikowi budowy lub robót należy zapewnić 11 godzinny odpoczynek, chyba, że osoby te jednocześnie zarządzają zakładem pracy.
  1. W razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii - jako przykład na terenie budowy należy wskazać takie sytuacje, które nie wynikają z dokumentacji technicznej budowy:

- nieprzewidziane zasypanie wykopów,

- uszkodzenie rusztowania,

- awaria sprzętu budowlanego, której  nieusunięcie spowoduje zagrożenie dla zdrowia, mienia lub organizacji (prace budowlane w czasie trwania normalnej komunikacji miejskiej.

"Zrównoważenie odpoczynku dobowego skróconego w danej dobie polega na przedłużeniu 11-godzinnego odpoczynku w innej dobie, o tyle godzin, o ile został on skrócony. Powyższe nie polega na udzieleniu czasu wolnego, czy dnia wolnego od pracy. W sytuacji, gdy pracownik w danej dobie skorzystał tylko z 9-godzinnego odpoczynku dobowego, to w innej dobie, powinien mieć zapewniony co najmniej 13- godzinny odpoczynek dobowy (11 godz. + 2 godz.). Zrównoważenie skróconego odpoczynku dobowego powinno nastąpić najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego, w którym nastąpiło skrócenie tego odpoczynku[iii].

Odmienne stanowisko Departamentu Prawa Pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

" Równoważnego okresu odpoczynku należy pracownikowi udzielić bezpośrednio po ostatnim okresie wykonywania pracy w danej dobie, w której został naruszony odpoczynek dobowy, w takim wymiarze, aby dopełnić okres odpoczynku po zakończeniu pracy do wymaganych 11 godzin. Oznacza to, że pracownik będzie mógł podjąć pracę w następnej dobie po upływie kolejnych 11 godzin od zakończenia pracy w poprzedniej dobie." W opinii Ministerstwa udzielenie równoważnego okresu odpoczynku może polegać wyłącznie na obniżeniu czasu pracy w takiej dobie[iv].

Mając na uwadze przepis kodeku pracy dotyczący odpoczynku oraz omawiane stanowiska należy uznać, iż udzielenie równoważnego okresu odpoczynku powinno nastąpić bezpośrednio po naruszeniu odpoczynku dobowego. Jeżeli pracownik pracował przez 15 godzin w danej dobie, to po zakończeniu powinien mieć udzielony okres odpoczynku w wymiarze 11 godzin. Powyższe nie zmienia faktu,  że doszło do naruszenia stanowiącego wykroczenie - natomiast udzielony odpoczynek ma znaczenie dla regeneracji sił pracownika oraz jego bezpieczeństwa i osób wykonujących z nim pracę.

 


Okresy odpoczynku.

Tygodniowy odpoczynek - pracownikowi przysługuje w każdym tygodniu prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku, obejmującego co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego. W przypadku konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii oraz w przypadku zmiany pory wykonywania pracy przez pracownika tygodniowy nieprzerwany odpoczynek może obejmować mniejszą liczbę godzin, nie może być jednak krótszy niż 24 godziny. Odpoczynek tygodniowy powinien przypadać w niedzielę. Niedziela obejmuje 24 kolejne godziny, poczynając od godziny 6.00 w tym dniu, chyba że u danego pracodawcy została ustalona inna godzina.

Okresy odpoczynku:

  • w przypadku wymiar czasu pracy pracownika wynosi co najmniej 6 godzin - 15 minut płatnej przerwy,
  • przynajmniej raz na 4 tygodnie - wolna niedziela,
  • dodatkowa niepłatna przerwa przeznaczoną na spożycie posiłku lub załatwienie spraw osobistych - do 60 minut.

 

Omówienie zmian w przepisach o czasie pracy.

Zmiany przepisów od 23.08.2013 r., dotyczą:

  1. Wprowadzenia dodatkowej możliwości - wydłużenia okresu rozliczeniowego - do 12 miesięcy, w każdym z systemów,
  2. Rozszerzenia katalogu możliwości wprowadzenia ruchomego rozkładu czasu pracy,
  3. Rozszerzenia katalogu możliwości wprowadzenia przerywanego systemu czasu pracy,
  4. Odpracowanie godzin wolnych z tytułu wyjść prywatnych.

 

1. Wprowadzenia dodatkowej możliwości - wydłużenia okresu rozliczeniowego - do 12 miesięcy.

System występujący najczęściej, praca 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy - co do zasady - w okresie rozliczeniowym do 4 miesięcy. Zgodnie z nową regulacją artykułu 129 § 2 Kodeksu pracy - w każdym systemie czasu pracy, jeżeli jest to uzasadnione przyczynami obiektywnymi lub technicznymi lub dotyczącymi organizacji pracy, okres rozliczeniowy może być przedłużony, nie więcej niż do 12 miesięcy, przy zachowaniu ogólnych zasad dotyczących ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników. Systemy czasu pracy ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy. Przedłużenie nowych okresów rozliczeniowego czasu pracy wprowadza się:

  • w układzie zbiorowym pracy lub
  • w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi ,
  • w porozumieniu zawieranym z przedstawicielami pracowników.

W takim przypadku pracodawca ma obowiązek przekazania kopi porozumienia w sprawie przedłużenia okresu rozliczeniowego czasu pracy właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy w terminie 5 dni roboczych od dnia zawarcia porozumienia. Nowe przepisy posługują się sformułowaniem "przedstawicielami pracowników" co wyraźnie wskazuje, iż takich przedstawicieli musi być co najmniej dwóch. Nie ma zatem możliwości, aby ww. porozumienie mogło być zawarte tylko z jednym pracownikiem - w takim przypadku przekazania kopii porozumienia do PIP nie może być uznane jako ważne. Natomiast, gdy pracodawca zatrudnia tylko jednego pracownika to zawarcie z nim porozumienia nie powinno być kwestionowane przez inspektora pracy.

Przykład: Porozumienie zawierane z przedstawicielami pracowników - schemat wyboru przedstawicieli.

  • wszyscy  pracownicy ustalają liczbę przedstawicieli,
  • następnie pracownicy ustalają procedurę wyboru (głosowanie jawne, głosowanie tajne, etapy głosowań),
  • w przypadku, gdy w zakładzie prace budowlane  prowadzone są w różnych miejscach, to ogół pracowników w poszczególnych miejscach wybiera swojego przedstawiciela, a następnie  przedstawiciele ze swojego grona wybierają osoby, które będą zawierać porozumienie z pracodawcą.

Doszło do porozumienia wprowadzenia grafiku na okresy 6 miesięcy , począwszy od lipca 2014 r.  W tym okresie zgodnie z przepisami do przepracowania jest 1016 godzin. Ustalając przykładowy grafik:

  • lipiec 2014 r. - 220 godzin,
  • sierpień 2014r. - 220 godzin,
  • wrzesień 2014 r. - 200 godzin,
  • październik 2014 r., 180 godzin,
  • listopad 2014 r. -  116 godzin,
  • grudzień 2014 r. - 80 godzin.

 

W tak ustalonym grafiku pomimo, że w miesiącach lipiec - wrzesień pracownicy świadczyli pracę w przekroczonym wymiarze czasy pracy, nie zostaną one potraktowane jak nadgodziny, gdyż w miesiącach październik - grudzień doszło do rekompensaty poprzez czas wolny. W opracowywanym grafiku pamiętać należy o zachowaniu przeciętnie 5 dniowego tygodnia pracy oraz odpoczynkach: dobowych i tygodniowym.

 


2. Rozszerzenia katalogu możliwości wprowadzenia ruchomego rozkładu czasu pracy.

Rozkład czasu pracy - służy to ustalenie dla danego pracownika lub grupy pracowników dni pracy i dni wolnych od pracy, liczby godzin pracy w dniu roboczym oraz godzin rozpoczynania i kończenia pracy - w ramach obowiązującego pracownika systemu czasu pracy

U danego pracodawcy mogą zatem obowiązywać różne rozkłady czasu pracy, ze względu na stosowanie różnych systemów czasu pracy. Rozkład czasu pracy często określany jest harmonogramem pracy. Rozkład czasu pracy może przewidywać różne godziny rozpoczynania pracy w dniach, które zgodnie z tym rozkładem są dla pracowników dniami pracy.

Rozkład czasu pracy może przewidywać przedział czasu, w którym pracownik decyduje o godzinie rozpoczęcia pracy w dniu, który zgodnie z tym rozkładem jest dla pracownika dniem pracy. Wykonywanie pracy zgodnie z rozkładami czasu pracy, w których są różne godziny rozpoczynania pracy nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku dobowego i tygodniowego. W rozkładach czasu pracy, w których są różne godziny rozpoczynania pracy ponowne wykonywanie pracy w tej samej dobie nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych.

Trzy sposoby wprowadzania ruchomego czasu pracy.

a) jeżeli w firmie działają zakładowe organizacje związkowe  ruchomy czas pracy wprowadzany jest

  • w układzie zbiorowym pracy, lub
  • w porozumieniu z wszystkimi organizacjami związkowymi działającymi u pracodawcy (jeżeli nie zostanie zawarte porozumienie ze wszystkimi organizacjami związkowymi, to uzgadnia z organizacjami reprezentatywnymi).

Jeżeli nie zostanie zawarte porozumienie z reprezentatywnymi - to nie dochodzi do wprowadzenia ruchomego czasu pracy w tym trybie.

 

b). Jeżeli w firmie nie działają zakładowe organizacje związkowe  ruchomy czas pracy wprowadzany jest w następującej procedurze:

  • wyłonienie przedstawicieli pracowników, w trybie przyjętym u pracodawcy,
  • porozumienie pracodawcy z przedstawicielami pracowników, wyłonionymi w trybie przyjętym u pracodawcy.

W takim przypadku nie ma wymogu przekazywania treści porozumienia do Państwowej Inspekcji Pracy.

 

c). Wprowadzenie ruchomego rozkładu na wniosek pracownika, procedura:

  • wprowadzany bez względu na istnienie w zakładzie związków zawodowych,
  • tylko z inicjatywy pracownika, na jego pisemny wniosek pracownika,
  • pracodawca musi wyrazić zgodę, o ile rozkłąd nie zakłóca organizacji pracy w firmie.

Ponadto nadal obowiązuje możliwość wprowadzenia  indywidualnego rozkładu czasu pracy na wniosek pracownika.

W ramach tak zwanego ruchomego czasu pracy możliwe jest wprowadzenie rozkładu czasu pracy, który będzie przewidywał różne godziny rozpoczynania pracy w dniach, które zgodnie z tym rozkładem są dla pracowników dniami pracy.

Przykład:

  • Poniedziałek - praca w godzinach 800- 1600,
  • Wtorek - praca w godzinach 700- 1700,
  • Środa - praca w godzinach 800- 1600,
  • Czwartek - praca w godzinach 900- 1700,
  • Piątek - praca w godzinach 800- 1600.

Rozkład czasu pracy może przewidywać przedział czasu, w którym pracownik decyduje o godzinie rozpoczęcia pracy w dniu, który zgodnie z tym rozkładem jest dla pracownika dniem pracy.

Przykład: Poniedziałek - piątek rozpoczęcie pracy pomiędzy 700- 900, zakończenie pracy pomiędzy 1500- 1700. Pracownik, który pracował na zmianę nocną na przykład w godzinach 2200 - 600, może mieć planowaną pracę po wykorzystaniu 11 godzin odpoczynku od godziny 1700 bez konieczności rekompensowania pracy w godzinach nadliczbowych 2200 - 600,  i 1700 -1 00. Należy pamiętać, iż wykonywanie pracy zgodnie z rozkładami czasu pracy, o których mowa wyżej, nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku dobowego i tygodniowego.

Obowiązek sporządzania rozkładów czasu pracy i grafików czasu pracy, tak zwanych harmonogramów czasu pracy - powstał od 23.08.2013 r. a minimalny okres ich trwania to 1 miesiąc. W rozkładach czasu pracy, o których mowa wyżej, ponowne wykonywanie pracy w tej samej dobie nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych.

 

Forma sporządzenia:

Rozkład czasu pracy danego pracownika może być sporządzony:

  • w formie pisemnej lub elektronicznej,
  • na okres krótszy niż okres rozliczeniowy, obejmujący jednak co najmniej 1 miesiąc.

Pracodawca przekazuje pracownikowi rozkład czasu pracy co najmniej na 1 tydzień przed rozpoczęciem pracy w okresie, na który zostać sporządzony ten rozkład.

Pracodawca nie ma obowiązku sporządzania rozkładu czasu pracy.

jeżeli:

  • rozkład czasu pracy pracownika wynika z przepisów wewnątrzzakładowych, z obwieszczenia albo z umowy o pracę.
  • pracodawca w porozumieniu z pracownikiem ustali czas niezbędny do wykonania powierzonych zadań w zadaniowym systemie czasu pracy,
  • na pisemny wniosek pracownika, stosuje się do niego ruchomy czas pracy. Nie dotyczy to przypadku, gdy ruchomy czas pracy wprowadza pracodawca, z własnej inicjatywy,
  • pracownik- na swój wniosek - pracuje w indywidualnym rozkładzie czasu pracy.

 

Prawo do wynagrodzenia za okres nieprzepracowany, ze względu na ustalony rozkład czasu pracy. Zgodnie z artykułem 129 § 5 Kodeksu pracy, jeżeli w danym miesiącu, ze względu na rozkład czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, pracownik nie ma obowiązku wykonywania pracy, przysługuje mu wynagrodzenie w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę ustalane na podstawie odrębnych przepisów; w przypadku pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy wysokość tego wynagrodzenia ustala się proporcjonalnie do tego wymiaru czasu pracy. Okres rozliczeniowy 12 miesięcy - rozkład pracy po 8 godzin, system czasu pracy - równoważny.

Bez pracy w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej.

Zaplanowano prace:

  • styczeń 2014 r. - praca "0" godzin,
  • luty 2014 r. - praca 240 godzin,
  • marzec 2014 r. - praca 80 godzin.

Pracownik X stawka wynagrodzenia godzinowa 15 złotych na godzinę

Pracownik Y stawka miesięczna - 3000 złotych.

Wynagrodzenie:

Za styczeń 2014 r.:

  • pracownik X otrzyma  1680 złotych (minimalne wynagrodzenie ),
  • pracownik Y otrzyma 3000 złotych.

Za luty 2014 r.:

  • Pracownik X otrzyma 15 złotych razy 240 godzin  razem 3600 złotych
  • Pracownik Y otrzyma 3000 złotych.

Za marzec 2014r.:

  • pracownik X otrzyma 1680 złotych (minimalne wynagrodzenie) to jest 15 złotych razy 80 godzin równa się 1200 złotych, wyrównanie do minimalnego to jest 1680 złotych.
  • pracownik Y otrzyma 3000 złotych.

 


3. Rozszerzenie możliwości wprowadzenia przerywanego systemu czasu pracy.

System przerywanego czasu pracy wprowadza się w:

  • układzie zbiorowym pracy lub
  • w porozumieniu z zakładową organizacją zawodową,

a jeżeli u danego pracodawcy nie działa zakład organizacja zawodowa - w porozumieniu z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy.

 

4. Odpracowanie wyjść prywatnych.

Na podstawie nowych przepisów nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych czas odpracowania zwolnienia od pracy, udzielonego pracownikowi, na jego pisemny wniosek, w celu załatwienia spraw osobistych. Odpracowanie zwolnienia od pracy nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku dobowego i tygodniowego. Tym samym przyjmuje się możliwość odpracowania przed godzinami rozpoczęcia pracy na przed dniem pracy jak i po zakończeniu swojej pracy.

Przykład: Pracownik, który zgodnie z harmonogramem czasu pracy ma zaplanowane godziny pracy  od poniedziałku do piątku od 700 do 1500. W poniedziałek ma do załatwienia sprawy osobiste w godzinach od 1200 do 1500. W związku z powyższym w środę pracował od 700 do 1600, w czwartek i piątek pracował od 600 do 1500. Zatem jego dłuższa praca w środę, czwartek i piątek nie będzie traktowana jako praca w godzinach nadliczbowych ale jako odpracowanie wyjścia prywatnego.

 

Autor: Starszy Inspektor Pracy Specjalista Cezary Pytlarz z OIP Katowice

 


[i] Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami oraz z 2013 r. poz. 896).

[ii] Wyrok SN z 21 maja 2008 r. I PK 262/07 (LEX nr 491433).

[iii] Stanowisko Departamentu Prawnego GIP z 10.10.2007 (GNP/401/4560-461/07/PE).

[iv] Stanowisko Departamentu Prawa Pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. (znak: DPR-lll-079- 575/TW/07).

 

Cały artykuł do pobrania po zalogowaniu

 

Więcej artykułów:

Film promujący numer 112

Bądź na bieżąco: Zapisz się na newsletter!Subskrybuj RSS!znamibezpiecznie na facebooku!znamibezpiecznie na youtube!

Szkolenie e-learning

busyLoading...

Partnerzy

Czy wiesz, że...

Podstawą większości kremów nawilżających jest lanolina - wydzielina gruczołów łojowych owiec mimo, że jej skład do końca nie jest znany. Ostatnio udało się jednak wyprodukować lanolinę hipoalergiczną do pielęgnacji skóry suchej, która jest mniej szkodliwa.
 
Więcej …

Akademia Pierwszej Pomocy szkolenia Częstochowa

Sklep apteczki instrukcja pierwszej pomocy

STaC obsługa BHP Częstochowa

Blog Redaktora Naczelnego

Europejska Karta Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego


Szkolenia z pierwszej pomocy  |   Obsługa i szkolenia BHP Częstochowa
kontakt